Prestatie-indicatoren | Zorguitgaven | Volksgezondheid en Zorg

Toelichting bij de tabel

* De internationale vergelijking laat zien hoe Nederland presteert ten opzichte van andere hoge-inkomenslanden. Aan de hand van kwartielen geven de gekleurde vlakjes weer in welke scorecategorie Nederland valt. De scores lopen van 1 tot en met 5, waarbij van links naar rechts geldt:

1 = zeer ongunstig, 2 = ongunstig, 3 = gunstig en 4 = zeer gunstig.

** Deze indicatoren hebben geen individuele achtergrondpagina. Voor deze indicatoren verwijzen we naar het betreffende onderwerp binnen VZinfo of een kerncijferpagina in De Staat VenZ, waar meer informatie en toelichting te vinden is over de cijfers.

Zorguitgaven

Indicator		Internationale vergelijking	Trend
Totale zorguitgaven ^{Verslagjaar: 2024}	_{Brede definitie:}_{€142,0 miljard} _{Internationale definitie:}_{€105,0 miljard} _{Uitgaven op grond van verplichte verzekeringen:}_{€87,8 miljard}		^{Stijgend; ongunstig}
Aandeel collectieve uitgaven besteed aan zorg _{Verslagjaar: 2024}	21,4%	_Ongunstig	^{Stijgend; ongunstig}
Percentage van het bbp dat wordt besteed aan zorg _{Verslagjaar: 2024}	13,8%	^Ongunstig	^{Stijgend; ongunstig}
Jaarlijkse groei zorguitgaven _{Verslagjaar: 2024}	8,1% per jaar	^Gunstig	^{Stijgend; ongunstig}
Zorglasten per volwassene _{Verslagjaar: 2024}	€7.166 per jaar	^{Zeer ongunstig}	^{Stijgend; ongunstig}

Interpretatie indicatoren

Zorguitgaven kunnen op verschillende manieren worden afgebakend. Deze verschillen zijn belangrijk om trends in Nederland en internationale vergelijkingen goed te duiden.

Uitgaven gezondheids- en welzijnszorg (brede definitie)
De Zorgrekeningen van het CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) vormen de breedste benadering: alle maatschappelijke uitgaven aan gezondheids- én welzijnszorg, inclusief jeugdzorg en kinderopvang.

Zorguitgaven internationale definitie (SHA)
De internationale SHA System of Health Accounts (System of Health Accounts)-definitie (System of Health Accounts) is smaller en omvat alleen uitgaven aan gezondheidszorg die direct gericht zijn op het verbeteren, behouden of herstellen van de gezondheid. Uitgaven aan welzijn, maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg vallen buiten deze definitie.

Uitgaven op grond van verplichte verzekeringen
Voor het Nederlandse begrotingsbeleid wordt gekeken naar de uitgaven op grond van verplichte verzekeringen, die voornamelijk bestaan uit de uitgaven binnen de Zvw Zorgverzekeringswet (Zorgverzekeringswet) en de Wlz Wet langdurige zorg (Wet langdurige zorg). Deze drie benaderingen leiden tot verschillende uitgavenniveaus en hebben elk een eigen functie.

Aandeel in collectieve uitgaven en in het bbp
Bij de beoordeling van de betaalbaarheid van de zorg is het van belang hoe groot het zorgdeel is binnen de totale collectieve uitgaven én binnen de economie als geheel (uitgedrukt als percentage van het bbp). Een stijgend aandeel in de collectieve uitgaven kan andere publieke uitgaven, zoals onderwijs, onder druk zetten. Een stijgend aandeel van zorg in het bbp beperkt de ruimte voor andere bestedingen van overheid, bedrijven en huishoudens. Internationale vergelijking is ingewikkeld, omdat landen verschillen in de mate van collectieve financiering en in welke uitgaven worden meegerekend. Voor de bbp-maat worden zowel de brede CBS-definitie als de internationale SHA-definitie gebruikt; verschillen in reikwijdte (zoals het wel of niet meenemen van welzijn, jeugdzorg en kinderopvang) zijn hierbij bepalend.

Groei van de zorguitgaven
Naast het niveau van de uitgaven is ook de groei ervan relevant. Stijgende zorguitgaven drukken op de overheidsfinanciën en op de lasten voor burgers. Daarom wordt zowel de procentuele groei per jaar als een 3-jarig gemiddelde voor internationale vergelijking gebruikt, op basis van de internationale SHA-definitie.

Zorglasten per volwassene
Tot slot tonen de zorglasten per volwassene hoeveel geld volwassenen gemiddeld bijdragen via belastingen, premies en eigen betalingen. Daarbij is rekening gehouden met de zorgtoeslag, die een deel van de nominale premie en het eigen risico compenseert voor mensen met lage en middeninkomens. Hoger wordende zorglasten kunnen direct invloed hebben op de koopkracht bijvoorbeeld door stijgende premies kunnen of hogere belastingen om de zorg te financieren. Voor internationale vergelijking worden de bedragen omgerekend naar dollars op basis van koopkrachtpariteit (PPP), zodat verschillen in prijsniveaus tussen landen worden geneutraliseerd.

Totale zorguitgaven

Bron: CBS StatLine
Achterliggende cijfers 2006-2022: CBS StatLine
Achterliggende cijfers 2021-2023: CBS StatLine

* Voorlopig of nader voorlopig cijfer

Vanaf het jaar 2021 is er een nieuwe berekening voor de zorguitgaven. Voor de jaren 2021 en 2022 worden de cijfers op basis van zowel de oude als de nieuwe berekening weergegeven, vanaf 2023 alleen nog de cijfers op basis van de nieuwe berekening. Zie de verantwoordingstabel voor meer informatie.

Collectieve zorguitgaven

Bron: Macro Economische Verkenning CPB

Het trendcijfer wijkt af van het internationale Nederlandse cijfer doordat voor internationale vergelijkbaarheid andere definities worden gehanteerd.

Bron: OECD Health statistics

Het trendcijfer wijkt af van het internationale Nederlandse cijfer doordat voor internationale vergelijkbaarheid andere definities worden gehanteerd.
Naast de mediaan van alle OECD-landen tonen we ook de mediaan van een groep referentielanden: België, Duitsland, Zweden, Denemarken, Noorwegen, Finland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Ierland en Zwitserland. Deze landen hebben een zorgstelsel en sociaal-economische context die goed vergelijkbaar zijn met Nederland. De mediaan wordt berekend over deze landen voor zover de benodigde data beschikbaar zijn.

Zorguitgaven als percentage van het bbp

Bron: CBS StatLine
Achterliggende cijfers 2006-2022: CBS StatLine
Achterliggende cijfers 2021-2023: CBS StatLine

Vanaf het jaar 2021 is er een nieuwe berekening voor de zorguitgaven. Voor de jaren 2021 en 2022 worden de cijfers op basis van zowel de oude als de nieuwe berekening weergegeven, vanaf 2023 alleen nog de cijfers op basis van de nieuwe berekening. Zie de verantwoordingstabel voor meer informatie.

Bron: OECD Health Statistics

Naast de mediaan van alle OECD-landen tonen we ook de mediaan van een groep referentielanden: België, Duitsland, Zweden, Denemarken, Noorwegen, Finland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Ierland en Zwitserland. Deze landen hebben een zorgstelsel en sociaal-economische context die goed vergelijkbaar zijn met Nederland. De mediaan wordt berekend over deze landen voor zover de benodigde data beschikbaar zijn.

Bron: OECD Health Statistics

De totale uitgaven aan de gezondheidszorg als percentage van het bpp is zichtbaar in de tabelweergave.
Bij medische goederen gaat het om geneesmiddelen of medische hulpmiddelen.
Onder overig wordt onder andere verstaan: geneeskundige diensten zoals laboratorium- en radiologiediensten en patiëntentransport, overheidsadministratie en andere diensten niet elders ondergebracht.

Jaarlijkse groei zorguitgaven

Bron: OECD Health Statistics

Naast de mediaan van alle OECD-landen tonen we ook de mediaan van een groep referentielanden: België, Duitsland, Zweden, Denemarken, Noorwegen, Finland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Ierland en Zwitserland. Deze landen hebben een zorgstelsel en sociaal-economische context die goed vergelijkbaar zijn met Nederland. De mediaan wordt berekend over deze landen voor zover de benodigde data beschikbaar zijn.

Zorglasten per volwassene

Bron: Jaarverslag VWS (2024), CBS StatLine (2006-2022), CBS StatLine (2021-2024)

Voor zowel de brede definitie als de internationale definitie is er vanaf het jaar 2021 een nieuwe berekening voor de zorguitgaven. Voor de jaren 2021 en 2022 worden de cijfers op basis van zowel de oude als de nieuwe berekening weergegeven, vanaf 2023 alleen nog de cijfers op basis van de nieuwe berekening. Zie de verantwoordingstabel voor meer informatie.

Bron: OECD Health Statistics

Omdat er geen bevolkingsaantallen beschikbaar zijn voor 18- en 19- jarigen, is 2/5 van de leeftijdsgroep 15 - 19 jaar genomen.
Omdat de zorguitgaven ten behoeve van internationale vergelijkbaarheid worden uitgedrukt in koopkrachtpariteit (PPP) in US dollar ($), wijkt het Nederlandse cijfer af van het trendcijfer.
Naast de mediaan van alle OECD-landen tonen we ook de mediaan van een groep referentielanden: België, Duitsland, Zweden, Denemarken, Noorwegen, Finland, Oostenrijk, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Ierland en Zwitserland. Deze landen hebben een zorgstelsel en sociaal-economische context die goed vergelijkbaar zijn met Nederland. De mediaan wordt berekend over deze landen voor zover de benodigde data beschikbaar zijn.

	Toelichting
Berekening totale zorguitgaven	Totale zorguitgaven in miljard euro's volgens drie benaderingen
Berekening Aandeel collectieve uitgaven besteed aan zorg	Teller: totale collectieve zorguitgaven Noemer: totale (bruto) collectieve uitgaven
Berekening Percentage van het bbp dat wordt besteed aan zorg	Teller: totale zorguitgaven. Noemer: bruto binnenlands product.
Berekening Jaarlijkse groei zorguitgaven	Teller: absolute groei in de totale nominale zorguitgaven (volgens de SHA System of Health Accounts (System of Health Accounts)(System of Health Accounts) definitie) ten opzichte van het voorgaande jaar. Noemer: totale zorguitgaven in het vorige jaar. Internationale berekening: Gemiddelde groei over de afgelopen 3 jaar (2018/2019/2020).
Berekening Zorglasten per volwassene	Teller nationaal: totale zorguitgaven volgens het uitgavenplafond zorg (UPZ) Teller internationaal: totale zorguitgaven in US dollar koopkrachtpariteit (PPP) Noemer: aantal personen 18 jaar en ouder
Bron:	OECD Health Statistics, CBS StatLine, Macro Economische Verkenning CPB

Staat van Volksgezondheid en Zorg: Kerncijfers voor beleid

Zorguitgaven

Interpretatie indicatoren

Totale zorguitgaven

Collectieve zorguitgaven

Zorguitgaven als percentage van het bbp

Jaarlijkse groei zorguitgaven

Zorglasten per volwassene

Verantwoordingstabel Lees meer

Verantwoordingstabel

Deze cijfers zijn ook onderdeel van Lees meer

Deel deze pagina