Raamwerk voor de beoordeling van de prestaties van het gezondheidssysteem

Prestaties van het Gezondheidssysteem

Het doel van een goed functionerend gezondheidssysteem is uiteindelijk de gezondheid van mensen te behouden en zo mogelijk te bevorderen. Het Health System Performance Assessment Framework (raamwerk prestatiebeoordeling van het gezondheidssysteem) van de OESO (zie bovenstaande figuur) helpt ons om systematisch te beoordelen hoe het gezondheidssysteem bijdraagt aan die gezondheid, zowel van individuen als van de bevolking als geheel. Het kijkt naar de effecten van beleid, interventies en zorgactiviteiten, maar ook naar bredere omstandigheden zoals sociale, economische en demografische factoren. Deze vormen de context waarbinnen het gezondheidssysteem opereert.

In het hart van het raamwerk staan de gezondheidsbehoeften en voorkeuren van mensen. Gezondheidsvaardigheden vormen een voorwaarde om informatie tot zich te nemen, voorkeuren uit te spreken en geïnformeerde keuzen te maken. Gezondheidsbehoeften en voorkeuren vormen niet alleen een doel op zichzelf, maar spelen ook een belangrijke rol bij het behalen van andere beleidsdoelen, bijvoorbeeld bij het beleidsdoel dat de uitvoering van zorg en preventie aansluit bij de wensen en voorkeuren van mensen. De uitvoering van de zorg heeft ook een centrale plaats in het raamwerk, en omvat de dimensies toegankelijkheid en kwaliteit van zorg. Zorgsectoren of zorgfuncties zoals de curatieve zorg, langdurige zorg, geestelijke gezondheidszorg, preventie en publieke gezondheidszorg worden hierop beoordeeld. Ook brengt het raamwerk de middelen en kenmerken van het gezondheidssysteem in beeld: de structurele bouwstenen zoals personeel, financiering, infrastructuur en digitale systemen die nodig zijn om het stelsel goed te laten functioneren. 

Het raamwerk prestatiebeoordeling van het gezondheidssysteem laat hiermee de basislogica van een zorgsysteem zien: middelen en beleid worden ingezet om zorgaanbod te creëren en interventies mogelijk te maken, die vervolgens de gezondheidsuitkomsten opleveren. Deze samenhang maakt inzichtelijk hoe acties en keuzes in het zorgsysteem bijdragen aan betere gezondheid.

Voor iedere dimensie van het raamwerk worden de bijbehorende prestatie-indicatoren gepresenteerd. Een prestatie indicator is een meetbaar element waarvoor onderliggend bewijs of consensus bestaat dat het kan worden gebruikt om bijvoorbeeld de kwaliteit (of toegankelijkheid, veiligheid, betaalbaarheid, enz.) van zorg te meten en veranderingen daarin te detecteren. Prestatie-indicatoren worden uitgedrukt in een getal (bijvoorbeeld een score) of percentage. Ze bieden clinici, zorgorganisaties en beleidsmakers een kwantitatieve basis om de zorg zoals deze aan de patiënt wordt gegeven, te verbeteren (Colsen & Casparie, 1995; Campbell et al., 2002; Beersen et al., 2007).

De informatie van één prestatie indicator biedt op zichzelf geen volledig beeld en hieruit kunnen niet direct conclusies worden getrokken, maar geeft wel inzicht in specifieke aspecten van de prestaties. Gecombineerd fungeren de prestatie-indicatoren als signaal en kunnen richting geven voor aanvullend onderzoek of beleid door wetenschappers en beleidsmakers.

Doelen van dit raamwerk:

• Het biedt een helder referentiekader om de prestaties van het Nederlandse zorgsysteem te meten en te volgen.
• De prestatie-indicatoren bieden een basis voor besluitvormers om beter geïnformeerde keuzes te kunnen maken.
• Het gebruik van dit internationale raamwerk ondersteunt benchmarking en internationale vergelijkingen.

Hoe te gebruiken:

• Dit raamwerk is interactief en doorzoekbaar. Door op een van de dimensies in het figuur te klikken (bijvoorbeeld Kwaliteit), ga je naar een overzichtspagina waar de prestatie-indicatoren van deze dimensie worden getoond.
• Op de overzichtspagina vind je een toelichting op het gekozen domein. Daaronder staat een tabel met de uitkomsten van de relevante prestatie-indicatoren voor Nederland, inclusief een trendweergave en een internationale vergelijking die laat zien hoe Nederland presteert ten opzichte van andere landen.
• Veel individuele prestatie-indicatoren hebben een eigen achtergrondpagina met meer informatie, zoals de interpretatie van de cijfers, uitsplitsingen naar leeftijd of geslacht, aanvullende trends en figuren, bronvermelding en een verantwoordingstabel.
• Voor sommige prestatie-indicatoren is geen eigen achtergrondpagina beschikbaar maar wordt doorgelinkt naar het onderwerp elders in VZinfo of naar een kerncijferpagina in de Staat van Volksgezondheid en Zorg. Hier is vergelijkbare achtergrondinformatie te vinden.