Toelichting bij de tabel
* De internationale vergelijking laat zien hoe Nederland presteert ten opzichte van andere hoge-inkomenslanden. Aan de hand van kwartielen geven de gekleurde vlakjes weer in welke scorecategorie Nederland valt. De scores lopen van 1 tot en met 4, waarbij van links naar rechts geldt:
1 = zeer ongunstig, 2 = ongunstig, 3 = gunstig en 4 = zeer gunstig.
** Deze indicatoren hebben geen individuele achtergrondpagina. Voor deze indicatoren verwijzen we naar het betreffende onderwerp binnen VZinfo of een kerncijferpagina in De Staat VenZ, waar meer informatie en toelichting te vinden is over de cijfers.
Wachttijden medisch specialistische zorg langer dan de Treeknorm
| Indicator | Internationale vergelijking | 3-jarige trend | |
|---|---|---|---|
Percentage | |||
| Polikliniek (> 4 Weken) Verslagjaar: 2025 | 50,6 | Niet beschikbaar |
Stijgend; ongunstig |
| Diagnostiek (> 7 Weken) Verslagjaar: 2025 | 32,6 | Niet beschikbaar |
Stijgend: ongunstig |
Behandeling (> 4 Weken) | 42,0 | Niet beschikbaar |
Dalend; gunstig |
Interpretatie indicator
Alle instellingen voor medisch specialistische zorg zijn verplicht om elke twee weken de wachttijden voor planbare medisch specialistische zorg op hun website te publiceren. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars hebben afspraken gemaakt over maximaal aanvaardbare wachttijden in de zorg. Deze wachttijden worden Treeknormen genoemd. De Treeknorm voor poliklinische zorg en diagnostiek is 4 weken. De Treeknorm voor poliklinische behandeling is 6 weken, en voor klinische behandeling 7 weken (NZa, 2017 (NZa, Beleidsregel toezichtkader zorgplicht zorgverzekeraars Zvw - TH/BR-025, 2017 (2017)), regeling TH/BR-025). De wachttijdindicatoren zijn samenvattende maten voor de toegankelijkheid van medisch-specialistische zorg. Ze geven een indruk van de algemene trend in wachttijden, en laten zien of het totale aanbod van medisch specialistische zorg passend is bij de vraag naar deze zorg.
Polikliniek
Trend
Sla de grafiek 'Wachttijd poliklinisch consult langer dan de Treeknorm 2010-2025' over en ga naar de datatabelBron: Mediquest (2010 - 2018), NZa (vanaf 2019)
- De wachttijden van 2021 zijn enkel gebaseerd op wachttijden gemeten van augustus 2021 t/m december 2021 vanwege een verandering in de methode.
- Door meerdere veranderingen van de bron en methode zijn de percentages van 2010-2018, 2019-2020 en 2021-2025 niet goed met elkaar te vergelijken.
- De wachttijden voor het specialisme ziekenhuispsychiatrie dragen vanaf 1 juli 2023 niet meer bij aan het jaarcijfer wachttijd tot poliklinisch consult. Vanaf dat moment wordt de wachttijdinformatie van dit specialisme meegenomen met de wachttijdinformatie van ggz-aanbieders. Het effect hiervan op de wachttijd tot poliklinisch consult is verwaarloosbaar.
Gemiddelde wachttijd polikliniek
Sla de grafiek 'Gemiddelde wachttijd polikliniek 2025' over en ga naar de datatabelBron: NZa
- Wachttijden betreffen ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra
- Zie Zorgkaartnederland voor de meest actuele wachttijden
Diagnostiek
Gemiddelde wachttijd diagnostiek
Sla de grafiek 'Gemiddelde wachttijd diagnostiek 2025' over en ga naar de datatabelBron: NZa
- Wachttijden betreffen ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra
- Zie Zorgkaartnederland voor de meest actuele wachttijden
Behandeling
Trend
Sla de grafiek 'Wachttijd behandeling langer dan de Treeknorm 2010-2025' over en ga naar de datatabelBron: Mediquest (2010 - 2018), NZa (vanaf 2019)
- De wachttijden van 2021 zijn enkel gebaseerd op wachttijden gemeten van augustus 2021 t/m december 2021 vanwege een verandering in de methode.
- Door meerdere veranderingen van de bron en methode zijn de percentages van 2010-2018, 2019-2020 en 2021-2025 niet goed met elkaar te vergelijken.
Gemiddelde wachttijd behandeling
Sla de grafiek 'Gemiddelde wachttijd behandeling 2025' over en ga naar de datatabelBron: NZa
- Wachttijden betreffen ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra
- Zie Zorgkaartnederland voor de meest actuele wachttijden
Verantwoordingstabel
| Toelichting | |
|---|---|
| Berekening | Teller: aantal wachttijden voor polikliniek/diagnostiek/behandeling langer dan de Treeknorm. Noemer: totaal aantal wachttijden voor polikliniek/behandeling/diagnostiek. |
| Toelichting bij de berekening | De wachttijden worden door zorginstellingen tweewekelijks vastgesteld. De wachttijd polikliniek en diagnostiek is het aantal dagen tussen het moment dat de patiënt van buiten de instelling een afspraak maakt en het moment waarop de patiënt terecht kan. Hierbij wordt gekozen voor de derde mogelijkheid in het afsprakenregister in de actuele situatie. De wachttijd behandeling is het aantal dagen tussen het moment dat de behandeling is geregistreerd in het informatiesysteem van de zorgaanbieder (orderdatum), tot het moment dat de behandeling zal plaatsvinden. De indicator ‘Percentage wachttijden langer dan de Treeknorm’ betreft het percentage wachttijden voor polikliniek /diagnostiek/behandeling van alle zorgaanbieders, dat de Treeknorm overschrijdt. Voor polikliniek en diagnostiek is dat 4 weken, voor poliklinische behandeling 6 weken en voor klinische behandeling 7 weken (regeling TH/BR-025). In de registratie van wachttijden wordt geen onderscheid gemaakt in poliklinische en klinische behandeling. Omdat vrijwel alle behandelingen waarover ziekenhuizen en klinieken wachttijden rapporteren als dagbehandeling of klinische behandeling worden uitgevoerd, wordt er bij wachttijd behandeling weergegeven hoe vaak de Treeknorm van 7 weken wordt overschreden. De berekening van de indicator ‘Gemiddelde wachttijden per specialisme/ diagnostische techniek/behandeling' is in twee stappen tot stand gekomen:
|
| Inclusie/exclusie | Inclusie: alle instellingen die medisch specialistische zorg bieden (ziekenhuizen of ZBC’s). Exclusie: acute zorg. |
| Toelichting bij de referentiewaarde | Volgens "Beleidsregel toezichtkader zorgplicht zorgverzekeraars Zvw)" moet 80% van de patiënten binnen 3 weken voor poliklinische zorg terecht kunnen. Datzelfde geldt voor diagnostiek. Voor poliklinische en klinische behandeling is dat respectievelijk 3 en 5 weken. Deze 80%-normen kunnen niet berekend worden omdat het voor instellingen voor medisch-specialistische zorg niet verplicht is de benodigde gegevens hiervoor aan te leveren aan de NZa (beleidsregel TH/BR-025). |
| Volledigheid | Alle aanbieders van medisch-specialistische zorg moeten wachttijden aanleveren. Vanaf 1 januari 2024 gebeurt dat volgens regeling NR/REG-2421, van 1 juli 2023 tot en met 31 december 2023 volgens de regeling NR/REG-2315, en tot en met 30 juni 2023 volgens regeling NR/REG-2127. |
| Kanttekening | De omvang van het specialisme en de zorgaanbieder (in termen van hoeveelheid personeel, voorzieningen zoals bedden of productie) worden in deze indicator niet meegewogen. De wachttijd van een kleine afdeling in een perifeer ziekenhuis heeft evenveel invloed op deze indicator als een grote afdeling in een universitair medisch centrum. Daarnaast is deze indicator ongevoelig voor de duur van de wachttijd boven of onder de Treeknorm. Bij een Treeknorm van 4 weken maakt het voor de uitkomst van de indicator niet uit of een zorgaanbieder een wachttijd heeft van 1 dag of 3,5 weken (beide onder de norm). Ook een wachttijd van 5 weken of 10 weken maakt geen verschil (beide boven de norm). |
| COVID-19 toelichting | In 2020 werden door de COVID-19-crisis in april en mei minder wachttijden aangeleverd (30% minder in april, 35% minder in mei). In juni stabiliseerde dit weer en vanaf juli waren de aanleveringen weer ongeveer op het oude niveau. Ook werden de wel aangeleverde wachttijden mogelijk verstoord door de coronacrisis. |
| Bron | Wachttijdenregistratie NZa; Wachttijdenonderzoek, Mediquest (t/m juli 2018). |
- S. Brukx (RIVM)
- R. Gijsen (RIVM)