Zorgverzekeraars kunnen verzekerden met een betalingsachterstand van zes of meer maanden zorgpremie aanmelden bij het CAK Centraal Administratie Kantoor (Centraal Administratie Kantoor) voor het bestuursrechtelijke premieregime (Regeling betalingsachterstand zorgpremie). Het CAK legt in dat geval een bestuursrechtelijke premie op en int deze. Iedereen is wettelijk verplicht om een basis zorgverzekering te hebben. Mensen met een betalingsachterstand blijven verzekerd voor de basisverzekering die ze hebben afgesloten. Voor het verzekerd houden van mensen met een betalingsachterstand worden de zorgverzekeraars gecompenseerd zodra de betalingsachterstand meer dan zes maandpremies bedraagt. Meer informatie over het traject bij een betalingsachterstand zorgpremie is te vinden in de Verzekerdenmonitor en op de website van de Rijksoverheid. 

In dit cijfer zijn alleen personen meegenomen met een brief- of woonadres in de basisregistratie personen. Personen die niet staan ingeschreven op een adres, zoals dak- en thuislozen of onverzekerbare vreemdelingen, worden niet meegenomen.

Nationaal: De groep respondenten was naar leeftijd en geslacht niet geheel representatief voor de samenstelling van de bevolking in Nederland. Er is een weging toegepast om hiervoor te corrigeren. 

Internationaal: De internationale data vertoont aanzienlijke verschillen in zowel de omvang van de onderzoeksgroep als de responspercentages. De onderzoeksgroep varieert van minimaal 701 tot maximaal 29.000 respondenten. Bovendien melden enkele landen dat ze afwijken van de voorgeschreven minimale leeftijd van 16 jaar.  In tegenstelling tot de nationale trend, wordt het internationale cijfer voor Nederland ongewogen weergegeven, daarom verschilt deze van de trendcijfers.

Uit verschillende studies komen verschillende percentages zorgmijding naar voren, veroorzaakt door verschillen in definities van zorgmijding en verschillen in onderzoekspopulatie (Nivel, 2024).

Van de respondenten die aangeven te hebben afgezien van zorg is niet bekend of dit noodzakelijke zorg was. Het kan ook gaan om mensen die afzien van niet-noodzakelijke zorg in geval van klachten die vanzelf overgaan (Nivel, 2024).

Teller afzien van zorg die dringend nodig was: alle respondenten in de EU-SILC European Statistics of Income and Living Conditions; Europese statistieken over inkomen en leefomstandigheden (European Statistics of Income and Living Conditions; Europese statistieken over inkomen en leefomstandigheden) enquête van 16 jaar en ouder die aangaven in de afgelopen 12 maanden te hebben afgezien van tandheelkundige zorg die dringend nodig was, omdat dit teveel geld kostte.

Noemer: alle respondenten van 16 jaar en ouder. 

Teller afzien van controle of zorg: alle respondenten in de Commonwealth Fund International Health Policy Survey van 18 jaar en ouder die aangaven in de afgelopen 12 maanden te hebben afgezien van tandheelkundige controle of zorg, vanwege de kosten.

Noemer: alle respondenten van 18 jaar en ouder. 

Voor de trend wordt een uitsplitsing gemaakt naar inkomenskwintielen. Hiervoor worden alle deelnemers aan de EU-SILC vragenlijst op basis van het besteedbaar inkomen verdeeld in 5 gelijke groepen (kwintielen, 20%) waarbij kwintiel 1 het laagste inkomen representeert. 

De noemer van de indicator is het totale aantal respondenten, en niet alleen het aantal respondenten dat dringend behoefte heeft gehad aan tandheelkundige zorg in de afgelopen 12 maanden. Daarom is de indicatorwaarde zowel afhankelijk van het percentage respondenten dat aangaf dringend behoefte te hebben gehad aan tandheelkundige zorg, als van het percentage van hen dat heeft afgezien van deze zorg. Met andere woorden: de indicatoruitkomst is hoog als relatief veel mensen dringend behoefte hebben gehad aan tandheelkundige zorg (wat het geval kan zijn bij een slechte mondgezondheid van de bevolking) en als relatief veel mensen afzien van tandheelkundige zorg vanwege de kosten.

Teller nationaal: totaal van alle eigen betalingen aan zorg op basis van de brede definitie zorguitgaven exclusief uitgaven aan kinderopvang. 

Noemer nationaal: totaal besteedbaar inkomen.

Teller internationaal: totaal van alle eigen betalingen aan zorg op basis van de internationale definitie zorguitgaven.

Noemer internationaal: totaal van alle huishouduitgaven.

Voor de berekening van de nationale trend en de internationale vergelijking zijn verschillende noemers gebruikt. De nationale trend gaat uit van het besteedbaar inkomen, het inkomen dat huishoudens na belasting en premies (incl. de zorgpremie) vrij kunnen besteden. De internationale vergelijking gaat uit van de uitgaven van huishoudens, het deel van het besteedbaar inkomen dat daadwerkelijk is uitgegeven, exclusief spaargeld. Dit verschil in noemer verklaart de afwijking tussen het Nederlandse cijfer in de trend en dat in de internationale vergelijking.

De indicatorwaarde kan onderschat worden wanneer mensen zorg mijden, omdat zij dan geen eigen betalingen hebben. Ook lange wachttijden kunnen tot onderschatting leiden doordat mensen geen zorg kunnen verkrijgen. Tegelijkertijd kunnen wachttijden mensen ertoe aanzetten uit te wijken naar de private sector, wat de indicatorwaarde juist verhoogt. Dit laatste speelt in Nederland een beperkte rol, maar kan internationale wel tot van betekenis zijn.