Toelichting bij de tabel

* De internationale vergelijking laat zien hoe Nederland presteert ten opzichte van andere hoge-inkomenslanden. Aan de hand van kwartielen geven de gekleurde vlakjes weer in welke scorecategorie Nederland valt. De scores lopen van 1 tot en met 5, waarbij van links naar rechts geldt:

1 = zeer ongunstig, 2 = ongunstig, 3 = gunstig en 4 = zeer gunstig.

** Deze indicatoren hebben geen individuele achtergrondpagina. Voor deze indicatoren verwijzen we naar het betreffende onderwerp binnen VZinfo of een kerncijferpagina in De Staat VenZ, waar meer informatie en toelichting te vinden is over de cijfers.

Puntprevalentie van zorginfecties in ziekenhuizen

IndicatorInternationale vergelijking3-jarige trend
6,8%
Verslagjaar: 2024
Valide vergelijking niet beschikbaar

Daling; getoetst een statistische toets is uitgevoerd om te bepalen of sprake is van een statistisch significant verschil (een statistische toets is uitgevoerd om te bepalen of sprake is van een statistisch significant verschil)

Interpretatie indicator

Zorginfecties zijn infecties die ontstaan tijdens of in aansluiting op een opname of behandeling in een zorginstelling. Zorginfecties kunnen ernstige gevolgen hebben voor patiënten. Van oppervlakkige ontstekingen tot ontstekingsreacties in het hele lichaam, tot aan overlijden. Zorginfectes veroorzaken verlenging van opname, heropname, heroperaties en verhoging van kosten.

Trend

Skip chart 'Zorginfecties in ziekenhuizen 2015-2025' and go to datatable

Bron:  PREZIES

  • Totaal is het totaal van de vier hoofdgroepen
  • POWI Postoperatieve wondinfecties (Postoperatieve wondinfecties) = postoperatieve wondinfecties
  • Urineweginfecties = symptomatische urineweginfecties
  • Sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging.  (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )/bacteriëmie = primaire en secundaire sepsis (zie onderwerp zorginfecties)             
  • Infecties van de onderste luchtwegen =  longontsteking, COVID-19 en andere lage luchtweginfecties

In 2020 was er, waarschijnlijk door de COVID-19-pandemie, een sterke daling in het aantal deelnemende ziekenhuislocaties en het aantal geïncludeerde patiënten. Door de lage patiëntenaantallen en de gewijzigde samenstelling van de patiëntenpopulatie zijn de cijfers van 2020 ten opzichte van andere jaren minder representatief  (RIVM, 2023 RIVM, PREZIES. Referentiecijfers 2017 t/m 2021: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen, Bilthoven (2023) (RIVM, PREZIES. Referentiecijfers 2017 t/m 2021: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen, Bilthoven (2023))).

Verantwoordingstabel

 Toelichting
BerekeningTeller: aantal zorginfecties aanwezig of behandeld op peildatum (dit zijn zowel de zorginfecties ontstaan tijdens de huidige opname als de zorginfecties die al aanwezig waren op het moment van heropname). Als er meerdere infecties voorkwamen bij één patiënt, zijn die infecties apart meegeteld.
Noemer: aantal patiënten dat op peildatum in een ziekenhuis lag (x 100%).
In- en exclusieInclusie: patiënten die op de registratiedag met ontslag gaan.
Exclusie: patiënten die op de registratiedag worden opgenomen in een ziekenhuis en patiënten opgenomen op de afdelingen dagbehandeling, psychiatrie of (hemo)dialyse.
Toelichting

Het prevalentieonderzoek is opgezet als een puntprevalentiemeting. De gegevens worden idealiter voor het hele ziekenhuis verzameld op één dag. In de praktijk is dit onmogelijk en worden de gegevens vaak verzameld in één maand. Per afdeling worden de gegevens wel verzameld op één dag (registratiedag). Tot en met 2022 werd twee maal per jaar in één maand (maart en oktober) de prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van zorginfecties gemeten. Per 2023 kunnen ziekenhuizen alleen nog in maart deelnemen aan het onderzoek. Dit moet resulteren in een sneller inzicht in de jaarcijfers.

  • De cijfers gerapporteerd in PREZIES Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance (Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance) omvatten niet alle ziekenhuizen. In 2025 hebben 19 ziekenhuizen met 22 locaties vrijwillig deelgenomen aan het prevalentieonderzoek. In de periode 2020-2025 deden minder ziekenhuizen mee aan de surveillance dan in eerdere jaren; in 2019 namen nog 30 ziekenhuizen deel (38 locaties).
  • Vanaf 2021 worden COVID-19 patiënten meegenomen als ziekenhuisinfectie als ze COVID-19 hebben opgelopen in het ziekenhuis (>8 dagen na opname).
  • De aanwezigheid van een postoperatieve wondinfectie (POWI Postoperatieve wondinfecties (Postoperatieve wondinfecties)) is bij dezelfde groep patiënten beoordeeld als waarbij de aanwezigheid van de andere zorginfecties zijn beoordeeld, dus inclusief patiënten die niet zijn geopereerd.
  • Met ingang van de jaarrapportage 2021-2025 worden de totaalcijfers gevormd door de som van de vier afzonderlijke zorginfecties (POWI, Sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging.  (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )/bacteriëmie, infecties van de onderste luchtwegen en symptomatische urineweginfecties). Voorheen werden ook andere zorginfecties in het totaal meegeteld, maar met het oog op de werklast voor deelnemende ziekenhuizen is de meting vanaf 2025 beperkt tot deze vier hoofdgroepen. Voor oudere jaren is met terugwerkende kracht ook het totaal voor de vier hoofdgroepen berekend.
LiteratuurRIVM, 2025 RIVM, PREZIES Referentiecijfers 2020 t/m 2024 Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen, Bilthoven (2025) (RIVM, PREZIES Referentiecijfers 2020 t/m 2024 Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen, Bilthoven (2025))
Wijzigingsdatum31-01-2026

  • S. Brukx (RIVM)
  • R. Gijsen (RIVM)
  • C. Hendriks (RIVM)