Positieve effecten voor moeder en kind
Borstvoeding heeft verschillende positieve effecten op de gezondheid van zowel zuigeling als moeder. Zo is overtuigend aangetoond dat borstgevoede zuigelingen minder kans op maagdarminfecties en middenoorontsteking hebben. Het gunstige effect werkt bovendien door nadat met borstvoeding is gestopt. Borstgevoede kinderen hebben waarschijnlijk een lager risico op overgewicht (Er is sprake van overgewicht bij een Body Mass Index (BMI) ≥ 25 kg/m2), luchtweginfecties, astma en een piepende ademhaling, en hun moeders op diabetes type II, reumatoide artritis en een hoge bloeddruk (Buijssen et al. 2015). In een grote systematische review werd enig bewijs gevonden dat borstvoeding het risico op astma bij jeugdigen in de leeftijd van 5-18 jaar vermindert, maar het grootste beschermende effect werd aangetoond in lage-inkomenslanden (Lodge et al. 2015). In andere studies is bewijs gevonden voor het beschermende effect van borstvoeding op het ontwikkelen van borstkanker, en ook aanwijzingen voor een beschermend effect op eierstokkanker (Victora et al. 2016).
Positieve effecten door samenstelling moedermelk
De positieve effecten voor het kind kunnen voortkomen uit de samenstelling van de moedermelk (essentiële vetzuren, sodium en andere componenten), het huid op huid contact en de specifieke aandacht van de moeder voor het kind tijdens het voeden. De samenstelling van de moedermelk werkt direct op de darmflora van het kind en kan het immuunsysteem versterken en infecties voorkomen (Horta et al. 2007; Monasta et al. 2010). De relatie tussen borstvoeding en hechting is omstreden. De kwaliteit van de interactie tussen moeder en kind tijdens het voeden lijkt het meest bepalend voor de gehechtheidsrelatie, los van het soort voeding (Linde et al. 2020).
Tabel: Beschermende effecten van borstvoeding op ziekten en aandoeningen
Mate van bewijs |
Kind |
Moeder |
---|---|---|
Overtuigend |
|
|
Waarschijnlijk |
|
|
Mogelijk |
|
|
Bronnen: (Buijssen et al. 2015; Lodge et al. 2015; Victora et al. 2016)
Milieucontaminanten in moedermelk nadelig voor zuigeling
Met het geven van borstvoeding kan een moeder enkele verontreinigende stoffen, zoals vetoplosbare dioxinen en pcb's overbrengen op haar kind. Blootstelling aan relatief hoge concentraties dioxinen en pcb's hangt samen met een slechtere score in tests voor neurologische en cognitieve ontwikkeling. De effecten zijn echter niet groot en worden klinisch als weinig relevant beschouwd (Zeilmaker et al. 2020). In Nederland nemen de concentraties dioxinen in moedermelk de laatste jaren af (Zeilmaker et al. 2020). Het nadelige effect van mogelijk aanwezige milieucontaminanten in moedermelk weegt niet op tegen de gezondheidsvoordelen van borstvoeding (Zeilmaker et al. 2020).
Verhoogd risico op tandbederf bij borstvoeding langer dan 12 maanden
Baby's die langer dan 12 maanden borstvoeding krijgen hebben een verhoogd risico op tandbederf. In het licht van de vele voordelen van borstvoeding zou dit echter niet moeten leiden tot het ontmoedigen van borstvoeding, maar veeleer tot het benadrukken van het belang van een goede mondhygiëne (Victora et al. 2016).
Moedermelk voorziet niet in voldoende vitamine K
Borstvoeding bevat minder vitamine K (1 à 2 µg/l) dan flesvoeding (ongeveer 60 µg/l). Alle zuigelingen krijgen vitamine K toegediend na de geboorte. Dat is nodig, omdat een tekort aan deze vitamine kan leiden tot bloedingen, die ernstige, soms levenslange, gevolgen kunnen hebben. Toediening gebeurt nu oraal. De Gezondheidsraad heeft in 2017 de minister van VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) geadviseerd om zuigelingen die borstvoeding gaan krijgen voortaan de vitamine K toe te dienen via een intramusculaire injectie (Gezondheidsraad, 2017). Daarmee zijn ze beter beschermd tegen het optreden van bloedingen. Het ministerie van VWS heeft om aanvullende informatie gevraagd om een afgewogen besluit te kunnen nemen. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft deze informatie over bijvoorbeeld kosten, de uitvoerbaarheid en draagvlak onder professionals bij elkaar gezet (Verkaik-Kloosterman & de Jong 2020).
Afweging borstvoeding bij medicijngebruik of infectieziekte
Via de borstvoeding kunnen ook virussen en medicijnen via de moedermelk bij het kind terechtkomen. Een individuele afweging van de positieve en negatieve effecten is dan noodzakelijk. Dit kan het geval zijn wanneer er bij de moeder sprake is van bepaalde infectieziekten zoals aids (Acquired Immune Deficiency Syndrome) en hiv (Human immunodeficiency virus (Humane Immunodeficiëntievirus))-infectie, medicijngebruik (bijvoorbeeld antidepressiva) of extreme blootstelling aan milieucontaminanten (van Harskamp et al. 2005). In Nederland wordt hiv-geïnfecteerde vrouwen geadviseerd geen borstvoeding te geven, maar wordt flesvoeding aanbevolen.
- C.I. Lanting (TNO)
- E.A. van der Wilk, red. (RIVM)