Hartfalen

Hartfalen (decompensatio cordis) is het best te omschrijven als een klinisch syndroom dat bestaat uit een combinatie van klachten en verschijnselen die direct of indirect het gevolg zijn van een tekortschietende pompfunctie van het hart: het hart kan het bloed niet meer zodanig rondpompen dat het lichaam van voldoende bloed (dus aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen, en afvoer van afbraakproducten) wordt voorzien.

Mensen met hartfalen (Hartfalen (decompensatio cordis) is het best te omschrijven als een klinisch syndroom dat bestaat uit een combinatie van klachten en verschijnselen die direct of indirect het gevolg zijn van een tekortschietende pompfunctie van het hart.) hebben vaak de volgende klachten: vermoeidheid, benauwdheid, snel buiten adem zijn bij inspanning, vocht vasthouden (waaronder dikke enkels en voeten) en/of nachtelijke benauwdheid (Hartstichting).

Verschillende vormen van hartfalen

Er bestaan verschillende vormen van hartfalen. De criteria zijn gebaseerd op de relatieve hoeveelheid bloed die het hart per hartslag uitpompt (linker ventrikel ejectiefractie, LVEF (Linkerventrikelejectiefractie)) oftewel de hoeveelheid bloed die door het linker ventrikel uitgepompt wordt gedeeld door de hoeveelheid bloed die zich in het linker ventrikel bevindt bij het begin van de slag. De verschillende vormen van hartfalen zijn (Hartstichting,  McDonagh et al., 2021 McDonagh, TA., Metra, M, Adamo, M., Gardner, R., Baumbach, A., Böhm, M., Burri, H., Butler, J, Čelutkienė, J., Chioncel, O, Cleland, JG. F., Coats, AJ. S., Crespo-Leiro, M., Farmakis, D., Gilard, M., Heymans, S., Hoes, AW., Jaarsma, T, Jankowska, EA., Lainscak, M., Lam, C., Lyon, A., McMurray, JJ. V., Mebazaa, A, Mindham, R., Muneretto, C., Piepoli, MFrancesco, Price, S., Rosano, GM. C., Ruschitzka, F, Skibelund, A., 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure: Developed by the Task Force for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure of the European Society of Cardiology (ESC) With the special contributio (2021) ):

• Hartfalen met verminderde ejectiefractie (LVEF ≤ 40%), ook wel HFrEF (Heart Failure with reduced Ejection Fraction). Dit houdt in dat bij iedere hartslag het hart minder bloed het lichaam in pompt dan normaal. Dat komt doordat de hartspier minder krachtig kan samenknijpen. Deze vorm van hartfalen wordt soms systolisch hartfalen genoemd.
• Hartfalen met licht verminderde ejectiefractie (LVEF 41-49%), ook wel HFmrEF (Heart Failure with mildly reduced Ejection Fraction). Dit houdt in dat bij iedere hartslag iets minder bloed het lichaam wordt ingepompt dan normaal. De knijpkracht van het hart is niet zo erg verminderd als bij HFrEF, maar ook niet zoals normaal.
• Hartfalen met behouden ejectiefractie (LVEF ≥ 50%), ook wel HFpEF (Heart Failure with preserved Ejection Fraction). Dit houdt in dat het hart wel krachtig samenknijpt, maar door een stijve of verdikte hartspier zich minder goed kan ontspannen. Daardoor kan het hart zich minder goed vullen met bloed en wordt er per hartslag toch minder bloed het lichaam in gepompt. Deze vorm van hartfalen wordt soms diastolisch hartfalen genoemd.

Hartfalen kan chronisch of acuut zijn

Met hartfalen wordt meestal chronisch hartfalen bedoeld. We spreken van acuut hartfalen bij een snel begin of snelle toename van klachten van hartfalen, die zo ernstig zijn dat de patiënt hiervoor spoedeisende medische hulp zoekt. Acuut hartfalen kan een eerste uiting zijn van hartfalen (acuut nieuw hartfalen) of een acute verergering van chronisch hartfalen (exacerbatie van chronisch hartfalen) ( McDonagh et al., 2021 McDonagh, TA., Metra, M, Adamo, M., Gardner, R., Baumbach, A., Böhm, M., Burri, H., Butler, J, Čelutkienė, J., Chioncel, O, Cleland, JG. F., Coats, AJ. S., Crespo-Leiro, M., Farmakis, D., Gilard, M., Heymans, S., Hoes, AW., Jaarsma, T, Jankowska, EA., Lainscak, M., Lam, C., Lyon, A., McMurray, JJ. V., Mebazaa, A, Mindham, R., Muneretto, C., Piepoli, MFrancesco, Price, S., Rosano, GM. C., Ruschitzka, F, Skibelund, A., 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure: Developed by the Task Force for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure of the European Society of Cardiology (ESC) With the special contributio (2021) ,  Eindhoven et al., 2026 Eindhoven, D., Isfordink, L., Kok, A., Lambermon, H., Oud, M., van der Meer, P, Raats, I., Rutten, F.H., Schaafstra, A., Valk, M., Van der Vloed, J., De Waard, A., Wiersma, T., NHG-standaard Hartfalen, Utrecht (2026) ).

Classificatie van ernst van hartfalen

Om de ernst van hartfalen te beschrijven wordt vaak de classificatie van de New York Heart Association (NYHA) ( Eindhoven et al., 2026 Eindhoven, D., Isfordink, L., Kok, A., Lambermon, H., Oud, M., van der Meer, P, Raats, I., Rutten, F.H., Schaafstra, A., Valk, M., Van der Vloed, J., De Waard, A., Wiersma, T., NHG-standaard Hartfalen, Utrecht (2026) ) gebruikt. Deze classificatie is gebaseerd op de ernst van klachten bij inspanning.