Puntprevalentie zorginfecties in ziekenhuizen 2020

Sla de grafiek Puntprevalentie zorginfecties in ziekenhuizen 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: PREZIES

  • Urineweginfecties = symptomatische urineweginfecties 
  • Sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging.  (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )/bacteriëmie = primaire- en secundaire sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )               
  • Infecties van de onderste luchtwegen =  longontsteking en andere lagere luchtweginfecties

Prevalentie zorginfecties in ziekenhuizen is 7,7 per 100 patiënten

In het prevalentieonderzoek PREZIES Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance (Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance) werd in 2020 de  puntprevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment, absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment, absoluut of relatief.) van zorginfecties vastgesteld op gemiddeld 7,7 zorginfecties per 100 beoordeelde patiënten ( 95% BI Het 95% betrouwbaarheidsinterval. Het interval waarvan we met 95% zekerheid mogen aannemen dat de werkelijke waarde van de bestudeerde parameter erin ligt. Hoe smaller het betrouwbaarheidsinterval, des te preciezer de schatting van de waarde van de bestudeerde parameter. (Het 95% betrouwbaarheidsinterval. Het interval waarvan we met 95% zekerheid mogen aannemen dat de werkelijke waarde van de bestudeerde parameter erin ligt. Hoe smaller het betrouwbaarheidsinterval, des te preciezer de schatting van de waarde van de bestudeerde parameter.): 6,9-8,6 per 100) ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ). Zorgverleners (voornamelijk deskundigen infectiepreventie) beoordeelden in dat jaar 3.608 patiënten en registreerden bij 256 patiënten in totaal 277 ziekenhuisinfecties. Bij sommige patiënten werd dus meer dan één zorginfectie gerapporteerd. De meest voorkomende zorginfecties waren postoperatieve wondinfecties ( POWI Postoperatieve wondinfecties (Postoperatieve wondinfecties)’s) en infecties van de onderste luchtwegen. Deze cijfers gelden voor ziekenhuizen die deelnemen aan PREZIES, een landelijk surveillancenetwerk voor zorginfecties in ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra. Twee maal per jaar wordt in één maand de prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van zorginfecties gemeten. In 2020 namen in totaal 46 ziekenhuisinstellingen met 61 ziekenhuislocaties deel. Het gaat om infecties die aanwezig zijn of worden behandeld op het moment van de meting.  Vergeleken met de jaren 2016-2019 was het aantal geïncludeerde patiënten in 2020 laag. Het lage aantal in 2020 is te verklaren door de COVID-19 pandemie, waardoor de ziekenhuizen andere prioriteiten hadden in de surveillance periodes (maart en oktober). Ook is de verdeling van de patiënten over de specialismen in 2020 sterk verschoven ten opzichte van de voorgaande jaren (2016-2019). Het jaar 2020 kan niet worden gezien als een representatief jaar ten opzichte van de andere jaren. Daarom moeten de cijfers voorzichtig worden geïnterpreteerd.

Grote verschillen in prevalentie zorginfecties tussen ziekenhuizen

Het aantal zorginfecties per 100 patiënten per ziekenhuis varieerde van ongeveer 0 tot 10. Dit verschil wordt deels veroorzaakt door verschillen in patiëntenpopulatie; een universitair medisch centrum ( UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum)) heeft bijvoorbeeld een andere patiëntenpopulatie dan een basisziekenhuis. In de deelnemende UMC's was de prevalentie ongeveer 9 per 100 patiënten ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ).

Zorginfecties ontstaan tijdens of in aansluiting op verblijf in zorginstelling

Zorginfecties zijn infecties die ontstaan tijdens of in aansluiting op het verblijf of behandeling in een zorginstelling (ziekenhuis, zelfstandig behandelcentrum, verpleeghuis) ( Smid et al. 2013 Smid, E. A., Hopmans, T. E. M., de Greeff, S. C., Koek, M. B. G., Daling van de prevalentie van zorginfecties in ziekenhuizen (2013) ). De zorginfecties zijn vaak het gevolg van invasieve handelingen, zoals operaties die plaatsvinden in een zorginstelling of het gebruik van medische hulpmiddelen, waaronder katheters, en/of van de verminderde weerstand van de patiënt.


Zorginfecties komen het vaakst voor bij patiënten ouder dan 50 jaar en op intensive care 

Het voorkomen van zorginfecties in 2020 was het hoogst bij patiënten ouder dan 50 jaar en bij patiënten op de afdeling intensive care. Ten tijde van de PREZIES Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance (Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance) registratie in 2020 werd 18% van de zorginfecties bij patiënten op de intensive care vastgesteld, terwijl slechts 8,7% van het totaal aantal patiënten op de intensive care afdeling werd verpleegd (inclusief neonatale intensive care afdelingen) ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ). De verdeling van de patiënten over de specialismen is in 2020 afwijkend. Zo is het aandeel van de meer planbare zorg in het totaal aantal infecties (heelkunde, neurologie en interne geneeskunde) in 2020 lager dan in voorgaande jaren. Mogelijk speelt de afschaling van de reguliere zorg hierbij ook een rol. Verder is in 2020 de prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van zorginfecties bij de longziekten 23,1%. Tussen 2016-2019 was dit gemiddeld 2,4%. Bij de heelkunde was de prevalentie in 2020 15,3%, tussen 2016-2019 gemiddeld 9,3% ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ). 


Trend in puntprevalentie zorginfecties in ziekenhuizen 2016-2020

Sla de grafiek Trend in puntprevalentie zorginfecties in ziekenhuizen 2016-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: PREZIES

  • BI Betrouwbaarheidsinterval (Betrouwbaarheidsinterval) = 95% betrouwbaarheidsinterval (alleen zichtbaar in de tabel lay-out)

Prevalentie zorginfecties in ziekenhuizen in 2020 gestegen

De puntprevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment, absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment, absoluut of relatief.) van zorginfecties in de ziekenhuizen die aan  PREZIES Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance (Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance) deelnemen, is in 2020 gestegen ten opzichte van de jaren 2016-2019 ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ). Het is echter lastig de trends in 2020 goed te duiden. Dit komt door het relatief klein aantal deelnemers in 2020 en ook was de patiëntenpopulatie anders. Het lage aantal deelnemers lijkt te verklaren door COVID-19, waardoor de ziekenhuizen andere prioriteiten hadden in de surveillance periodes (maart en oktober). De afschaling van de reguliere zorg heeft er mogelijk toe geleid dat non-COVID-19 patiënten een ander risicoprofiel voor zorginfecties hebben, dan voorheen. Daarnaast zijn infectiepreventiemaatregelen mogelijk anders uitgevoerd ten tijde van de pandemie ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ).

Prevalentie zorginfecties in periode 2007-2016 gedaald

In de periode 2007-2016 daalde het aantal zorginfecties significant met 3% per jaar ( Hopmans et al. 2019 Hopmans, T. E. M., Smid, E. A., Wille, J.C., van der Kooi, T. I. I., Koek, M. B. G., Vos, M. C., Geerlings, S. E., de Greeff, S. C., Trends in prevalence of healthcare-associated infections and antimicrobial use in hospitals in the Netherlands: 10 years of national point-prevalence surveys. (2019) ). Hierbij was gecorrigeerd voor een daling in opnameduur en een daling in het aandeel patiënten met een chirurgische ingreep. Aan de daling in het aantal zorginfecties lijkt nu een eind te zijn gekomen. 


Trend in puntprevalentie per zorginfectie in ziekenhuizen 2016-2020

Sla de grafiek Trend in puntprevalentie per zorginfectie in ziekenhuizen 2016-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: PREZIES

  • POWI Postoperatieve wondinfecties (Postoperatieve wondinfecties) = postoperatieve wondinfecties
  • Urineweginfecties = symptomatische urineweginfecties 
  • Sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging.  (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )/bacteriëmie = primaire- en secundaire sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )               
  • Infecties van de onderste luchtwegen =  longontsteking en andere lagere luchtweginfecties

Prevalentie sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. ) in 2020 toegenomen

In 2020 is de prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van sepsis significant toegenomen. Daarnaast lijkt er een toename te zijn van postoperatieve wondinfecties, luchtweginfecties en urineweginfecties, maar deze is niet significant vergeleken met de periode 2016-2019 ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ). Het is echter lastig de trends in 2020 goed te duiden. Dit komt door het relatief klein aantal deelnemers in 2020 en ook was de patiëntenpopulatie anders. Het lage aantal deelnemers lijkt te verklaren door COVID-19, waardoor de ziekenhuizen andere prioriteiten hadden in de surveillance periodes (maart en oktober). De afschaling van de reguliere zorg heeft er mogelijk toe geleid dat non-COVID-19 patiënten een ander risicoprofiel voor zorginfecties hebben, dan voorheen. Daarnaast zijn infectiepreventiemaatregelen mogelijk anders uitgevoerd ten tijde van de pandemie ( PREZIES 2021 PREZIES, Referentiecijfers 2016 t/m 2020: Prevalentieonderzoek zorginfecties ziekenhuizen., Bilthoven (2021) ).


  • T.E.M. Hopmans ( RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))
  • M. Harbers, red. (RIVM)