Deelname aan bevolkingsonderzoek 54% in 2024

In 2024 zijn 703.325 personen uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Daarnaast ontvingen 5.936 personen geen uitnodiging die zich in een eerdere ronde definitief hadden afgemeld, maar wel tot de doelgroep behoren. Een volledige screeningsronde duurt vijf jaar en deelname wordt op drie momenten gepeild (15, 27 en 63 maanden na aanvang van het uitnodigingsjaar). Op 1 april 2025 (15 maanden na aanvang van het uitnodigingsjaar 2024) hebben 385.768 personen (54,4%) deelgenomen aan het bevolkingsonderzoek. De deelnamegraad is daarmee in 2024 hoger dan in 2023 (49,7%). Bij de leeftijdscategorieën van 45 tot en met 49 jaar en 55 tot en met 59 jaar was de deelnamegraad het laagst, net als in 2022 en 2023. Door een wijziging in het uitnodigingsschema bestaan deze leeftijdsgroepen sinds 2022 voornamelijk uit personen die tijdens een voorgaande ronde niet deelnamen aan het bevolkingsonderzoek. Personen die eerder niet deelnamen zijn waarschijnlijk ook minder geneigd om in de actuele ronde deel te nemen. Van de deelnemers nam 63% deel door middel van een zelfafnameset. Dit is hoger dan in 2023 (47%). Voor de jaren 2017-2023 blijkt de deelnamegraad op peildatum 27 maanden 6 tot 16 procentpunt Een procentpunt geeft het absolute verschil aan tussen waarden die in procenten worden uitgedrukt. Een stijging van 1 procentpunt is bijvoorbeeld een stijging van 4 naar 5%. (Een procentpunt geeft het absolute verschil aan tussen waarden die in procenten worden uitgedrukt. Een stijging van 1 procentpunt is bijvoorbeeld een stijging van 4 naar 5%.) hoger te liggen dan op peildatum 15 maanden. 

Beschermingsgraad 73% in 2024

De beschermingsgraad bedroeg 72,7% in 2024. De beschermingsgraad wordt ook wel het vijfjaarsbereik genoemd. Dit is het percentage 30- tot en met 65-jarigen (screeningsleeftijdsgroep) dat in de 5 jaar voorafgaand aan het verslagjaar is beschermd tegen het krijgen van baarmoederhalskanker. Dit kan zijn door deelname aan onderzoeken (binnen of buiten het bevolkingsonderzoek) of door het verwijderen van de baarmoeder (uterusextirpatie, opgenomen sinds 2022). In 2020 was sprake van een afname in de beschermingsgraad (69,7%). In dat jaar zijn er door het tijdelijk stilleggen van het bevolkingsonderzoek in verband met de COVID-19-uitbraak minder personen uitgenodigd en hebben er minder personen deelgenomen. 

Bij ongeveer 1% deelnemers (voorstadium) baarmoederhalskanker vastgesteld

In 2024 hebben in totaal 385.768 personen deelgenomen aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Dit komt overeen met 54,4% van de totale doelgroep in dat jaar. In 2024 namen er voor het eerst meer personen deel door middel van een zelfafnametest (63%) dan door middel van een uistrijkje bij de huisarts (37%). Dit kan worden verklaard door het feit dat de zelfafnametest in 2024 voor het eerst een geheel jaar versterkt werd ingezet: alle 30-jarigen krijgen de zelfafnametest direct met de uitnodiging meegestuurd. Daarnaast krijgen de overige leeftijdsgroepen een zelfafnametest toegestuurd wanneer zij 12 weken na de uitnodiging nog niet hebben deelgenomen en zich ook niet actief hebben afgemeld. 

Bij 12,4% van de deelnemers werd hoog risico Humaan Papilloma Virus Infectieus organisme; veel kleiner dan de kleinste bekende bacteriën. (Infectieus organisme; veel kleiner dan de kleinste bekende bacteriën.) (hrHPV) gevonden, waarvan 13,9% direct werd doorverwezen naar de gynaecoloog voor diagnostisch onderzoek en de rest werd geadviseerd na 12 maanden een controleonderzoek te laten uitvoeren. Bij 2.984 personen werd na een directe verwijzing de diagnose gesteld van (een voorstadium van) baarmoederhalskanker (CIN 2+). Dit komt overeen met een detectiecijfer van 0,9%. Hiermee is het directe detectiecijfer vergelijkbaar met 2023 en lager dan in voorgaande jaren. De daling is het duidelijkst in de jongste leeftijdsgroep van 30 tot en met 34 jaar, die hrHPV Hoogrisico-typen Humaan Papillomavirus (Hoogrisico-typen Humaan Papillomavirus)-gevaccineerde vrouwen bevat. Er zijn over 2024 nog geen cijfers bekend over het aantal gevonden (voorstadia) baarmoederhalskanker na indirecte verwijzing (dus na het controleonderzoek). 

Tabel: Resultaten bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker 2024

Bron: Bevolkingsonderzoek Nederland

• CIN 2+: (pre-)maligniteit / (voorstadium) baarmoederhalskanker