Ruim 1,8 miljoen mensen met nek- en rugklachten bekend bij de huisarts

In 2025 waren er naar schatting 1.852.700 mensen (102,4 per 1.000 personen) bekend bij de huisarts met de diagnose nek- en rugklachten: 787.200 mannen en 1.065.600 vrouwen (jaarprevalentie). Dit komt overeen met 87,4 per 1.000 mannen en 117,3 per 1.000 vrouwen. Door afronding wijkt het geschatte totaal aantal mensen af van de som van het aantal mannen en vrouwen. Op alle leeftijden komen nek- en rugklachten vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het aantal mensen met deze klachten neemt toe met de leeftijd. Nek- en rugklachten omvatten een aantal diagnosecategorieën: acuut, langdurig en chronisch. Van de ruim 1,8 miljoen mensen die bij de huisarts bekend waren met nek- en rugklachten hadden er ongeveer 841.900 langdurige of chronische klachten. De jaarprevalentie (Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.) betreft alle mensen die ergens in het jaar 2025 bekend waren bij de huisarts met een van de diagnosecategorieën voor nek- of rugklachten. Deze mensen hoeven hiervoor niet allemaal in 2025 contact te hebben gehad met de huisarts. 

Rugklachten meest voorkomende aandoening

Zowel bij mannen als bij vrouwen zijn rugklachten de meest voorkomende klacht. Voor alle type klachten geldt dat er meer vrouwen zijn met deze klachten dan mannen. Mensen kunnen één of meerdere klachten hebben. Bij het eerder gepresenteerde totaal aantal mensen met nek- en rugklachten tellen mensen met meer dan één klacht maar één keer mee.

Ruim 565.000 nieuwe gevallen van acute rugklachten

In 2025 waren er 565.300 (31,3 per 1.000 personen) nieuwe gevallen van acute rugsymptomen/-klachten (ICPC-codes L01, L02 en L03): 230.600 mannen en 334.700 vrouwen. Mensen kunnen één of meerdere klachten hebben en dus voor meerdere diagnosecategorieën bij de huisarts komen, bijvoorbeeld zowel voor rugklachten (ICPC-code L02) als voor lage-rugpijn (ICPC-code L03). Daarnaast kunnen mensen ook meerdere keren voor dezelfde klacht in één jaar meetellen. Dit geldt alleen voor de acute klachten.

Tabel: Incidentie nek- en rugklachten in huisartsenpraktijk naar type 2025

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

• ICPC (International Classification of Primary Care)-code L01-L03, L83, L84 en L86

Prevalentie chronische nek- en rugklachten vrijwel constant in periode 2011-2025

In de periode 2011-2025 was het totaal aantal mensen met langdurige of chronische nek- en rugklachten dat bekend was bij de huisarts (jaarprevalentie) vrijwel constant, voor zowel mannen als vrouwen. Deze trend is gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie). Wanneer we onderscheid maken naar type en locatie van de klachten dan zien we in dezelfde periode een afname van mensen met klachten aan de halswervels (cervicale wervelkolom), waaronder nekhernia. Het aantal mensen met klachten door slijtage van de tussenwervelschijven (artrose/spondylose van de wervelkolom) is juist toegenomen. Het aantal mensen met lage rugpijn met uitstraling bleef min of meer constant.
Het per jaar geschatte en ongecorrigeerde totaal aantal mensen met langdurige/chronische nek- en rugklachten dat bekend was bij de huisarts is voor mannen toegenomen van 294.500 in 2011 naar 345.400 in 2025. Voor vrouwen is dit aantal toegenomen van 410.600 in 2011 naar 496.500 in 2025 (absolute aantallen zichtbaar in de tabelweergave). De aantallen in 2020 en 2021 zijn mogelijk beïnvloed door de landelijke maatregelen en/of uitgestelde zorg die verband houden met de COVID-19-uitbraak ( Nielen et al., 2021 Nielen, M., Weesie, Davids, Winckers, M., Korteweg, Urbanus, de Leeuw, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, J., Hek, K., Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020, Utrecht (2021) ; Heins et al., 2022 Heins, M., Weesie, Davids, Winckers, M., Korteweg, de Leeuw, Urbanus, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, J., Hek, K., Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2021 en trendcijfers 2017-2021, Utrecht (2022) ).

Minder acute gevallen van nek- en rugklachten 

In de periode 2011-2025 is het totale aantal acute nek- en rugklachten dat door de huisarts is geregistreerd afgenomen, voor zowel mannen als vrouwen. Deze trend is gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie). Wanneer we onderscheid maken naar type en locatie van de klachten dan zien we in dezelfde periode met name een afname van het aantal gevallen van acute lage rugpijn (zonder uitstraling). Het aantal nieuwe gevallen van acute neksymptomen/-klachten nam ook licht af en het aantal acute gevallen van rugsymptomen/-klachten bleef min of meer constant. 
Het per jaar geschatte en ongecorrigeerde totaal aantal mensen met acute nek- en rugklachten dat de huisarts registreerde is voor mannen afgenomen van 679.600 in 2011 naar 574.400 in 2025. Voor vrouwen is dit aantal afgenomen van 934.100  in 2011 naar 775.700 in 2025 (absolute aantallen zichtbaar in de tabelweergave). De aantallen in 2020 en 2021 zijn mogelijk beïnvloed door de landelijke maatregelen en/of uitgestelde zorg die verband houden met de COVID-19-uitbraak ( Nielen et al., 2021 Nielen, M., Weesie, Davids, Winckers, M., Korteweg, Urbanus, de Leeuw, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, J., Hek, K., Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020, Utrecht (2021) ; Heins et al., 2022 Heins, M., Weesie, Davids, Winckers, M., Korteweg, de Leeuw, Urbanus, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, J., Hek, K., Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2021 en trendcijfers 2017-2021, Utrecht (2022) ).