Sterfte aan dementie 2020

Sla de grafiek Sterfte aan dementie 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek StatLine in augustus 2021)

  • ICD-10 International Classification of Diseases, tenth revision-codes F00-F03 en G30-G31
  • Cijfers zijn voorlopig
  • De absolute sterfte is zichtbaar in de tabelweergave

In 2020 overleden bijna 15.000 personen aan dementie

In 2020 overleden 14.855 personen met dementie als onderliggende doodsoorzaak De ziekte of de gebeurtenis die aan de basis ligt van een aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidt. , 5.165 mannen en 9.690 vrouwen (60 per 100.000 mannen en 110 per 100.000 vrouwen). De sterfte neemt toe met de leeftijd en treedt vooral op hoge leeftijd op. Van het totaal aantal overledenen door dementie was 93% 75 jaar of ouder. Mensen overlijden aan dementie omdat zij niet meer kunnen eten of drinken, slikstoornissen ontwikkelen, dan wel een luchtweg- of urineweginfectie oplopen. Bij vergevorderde dementie werken hersenfuncties als slikken niet goed meer waardoor de kans bestaat op verslikken met longontsteking als gevolg. Ook verminderd doorademen kan longontsteking tot gevolg hebben. Een verminderde blaasreflex kan leiden tot incontinentie en urineweginfecties (CBS, 2017).
De sterfte lag in 2020 voor zowel mannen als vrouwen op een beduidend lager niveau dan in voorgaande jaren. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat een deel van de mensen met dementie in 2020 is overleden als gevolg van COVID-19, een ziekte veroorzaakt door het coronavirus. 


Vorm van dementie bij overlijden vaak niet gespecificeerd

In 2020 overleden 14.855 personen met dementie als onderliggende doodsoorzaak, 5.165 mannen en 9.690 vrouwen. Bij ruim 65% van de mensen die als gevolg van dementie overleden, is de vorm van dementie waaraan men overleed niet gespecificeerd. Bij een kwart van de totale groep was de doodsoorzaak de ziekte van Alzheimer en bij 8% vasculaire dementie.

Tabel: Sterfte dementie naar geslacht en vorm van dementie 2020
Omschrijving Mannen Vrouwen Totaal % van totaal
Dementie bij ziekte van Alzheimer (F00) 0 0 0 0
Vasculaire dementie (F01) 577 676 1.253 8,4
Dementie bij elders geclassificeerde ziekten (F02) 0 0 0 0
Niet-gespecificeerde dementie (F03) 3.025 6.170 9.195 61,9
Ziekte van Alzheimer (G30) 1.231 2.591 3.822 25,7
Overige degeneratieve ziekten van het zenuwstelsel,
niet elders geclassificeerd a (G31)
332 253 585 2,9
Totaal 5.165 9.690 14.855 100


Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek StatLine in augustus 2021)

a) In de meeste gevallen gaat het hier om een andere vorm van dementie.

  • Cijfers zijn voorlopig
  • Aan de codes F00 en F02 worden geen sterfgevallen toegeschreven. Dit zijn symptoomcodes die niet worden geregistreerd als onderliggende doodsoorzaak. 

Sterfte door dementie 1996-2020

Sla de grafiek Sterfte door dementie 1996-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek StatLine in augustus 2021)

  • ICD-10 International Classification of Diseases, tenth revision-codes F00-F03 en G30-G31
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2020
  • De absolute sterfte (niet gestandaardiseerd) is zichtbaar in de tabelweergave.
  • De sterftecijfers voor 2020 zijn voorlopig.
  • De sterftecijfers vanaf 2013 zijn niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren, omdat het CBS is overgestapt van handmatig naar automatisch coderen (zie tekst en Verantwoording).

Sterfte door dementie gestegen

In de periode 1996-2018 is de sterfte als gevolg van dementie voor zowel mannen als vrouwen toegenomen. Na 2018 is de sterfte afgenomenDe weergegeven trends zijn gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdssamenstelling van de bevolking (standaardisatie). Een mogelijke verklaring voor de lagere sterfte in 2020 is dat een deel van de mensen met dementie in 2020 is overleden als gevolg van COVID-19, een ziekte veroorzaakt door het coronavirus.
Voor mannen is de absolute (niet gestandaardiseerde) sterfte toegenomen van 1.141 in 1996 naar 5.702 in 2018 en voor vrouwen van 3.310 in 1996 naar 11.141 in 2018. In 2020 overleden 5.165 mannen en 9.690 vrouwen aan dementie (voorlopig cijfer).

Trend beïnvloed door gewijzigde codering doodsoorzaak 

Vanwege veranderingen in de codeerregels in de CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Doodsoorzakenstatistiek zijn geen cijfers van vóór 1996 opgenomen. Door deze veranderingen in de codeerregels is mogelijk ook de stijging te verklaren tussen 1998 en 2002. Een andere mogelijke verklaring is dat de aandacht voor dementie in deze jaren toenam en het daarom ook vaker als doodsoorzaak werd genoemd.
In 2013 is het CBS is overgestapt van handmatig naar automatisch coderen. De invoer van automatisch coderen ging gepaard met de invoer van een ICD-10 International Classification of Diseases, tenth revision-update. Vóór 2013 werden longontstekingen en urineweginfecties als onderliggende doodsoorzaak De ziekte of de gebeurtenis die aan de basis ligt van een aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidt.  gecodeerd, tenzij er op het doodsoorzakenformulier expliciet een relatie werd gelegd met een andere doodsoorzaak. Vanaf 2013 worden longontsteking en urineweginfecties gezien als het gevolg van een andere aandoening (zoals dementie), tenzij het doodsoorzakenformulier anders vermeldt. De update heeft geleid tot een verschuiving ten gunste van dementie als doodsoorzaak.

Percentage mensen dat met dementie thuis overlijdt is gestegen

Van de mensen die ten gevolge van dementie overlijden, is het aandeel dat in een zorginstelling overlijdt sinds 2003 afgenomen. In 2003 was dit 92,5% en in 2016 89,8%. Het percentage dat thuis overlijdt is gestegen van 3,9% in 2003 tot 6,5% in 2016 en het percentage dat overlijdt in een ziekenhuis is ongeveer gelijk gebleven (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek). Opgemerkt moet worden dat het hier gaat om personen met als onderliggende doodsoorzaak dementie. Personen met dementie bij wie als onderliggende doodsoorzaak een andere aandoening is geregistreerd, zijn hier niet meegenomen.


  • M.J.J.C. Poos (RIVM)
  • S. Meijer (RIVM)
  • B. Willemse (Trimbos)
  • A.M. Gommer, red. (RIVM)
  • M. Rodriguez, red. (RIVM)