Rookgedrag scholieren naar opleiding 2021

Sla de grafiek Roken scholieren naar opleiding 2021 over en ga naar de datatabel

Bron: HBSC-Nederland/Leefstijlmonitor, UU, Trimbos-instituut en SCP i.s.m. RIVM

  • De  HBSC Health Behaviour in School-aged Children (Health Behaviour in School-aged Children)-studie is uitgevoerd in het najaar van 2021. Corona en de coronamaatregelen hebben mogelijk de leefstijl van scholieren beïnvloed.

Minder rokers onder leerlingen van hogere onderwijsniveaus

Leerlingen van het vmbo Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs)-b hebben de meeste ervaring met roken: 23% van deze scholieren heeft ooit gerookt. Dat is meer dan twee keer zo veel als vwo Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs)-leerlingen (11%). Ook het percentage leerlingen dat in de afgelopen maand heeft gerookt, is met 13% het hoogst onder vmbo-b-leerlingen. Ook dagelijks roken komt vaker voor op het vmbo  en op de havo Hoger algemeen voortgezet onderwijs (Hoger algemeen voortgezet onderwijs) dan op het vwo (<1%).


Roken naar geslacht, leeftijd en opleiding 2020

Sla de grafiek Roken naar geslacht, leeftijd en opleiding 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Gezondheidenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM en Trimbos-instituut

  • Laag opleidingsniveau = basisonderwijs,  vmbo Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs), eerste 3 leerjaren van  havo Hoger algemeen voortgezet onderwijs (Hoger algemeen voortgezet onderwijs) vwo Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) of de assistentenopleiding ( mbo Middelbaar beroepsonderwijs (Middelbaar beroepsonderwijs)-1).
  • Middelbaar opleidingsniveau = bovenbouw van havo/ vwo, basisberoepsopleiding (mbo-2), vakopleiding (mbo-3) en middenkader- en specialistenopleidingen (mbo-4).
  • Hoog opleidingsniveau =  hbo Hoger beroepsonderwijs (Hoger beroepsonderwijs) of  wo Wetenschappelijk Onderwijs (Wetenschappelijk Onderwijs).
  • De dataverzameling van de Gezondheidsenquête was in 2020 verstoord door de COVID-19-pandemie. Ook hebben de pandemie en de bijbehorende maatregelen mogelijk de leefstijl van de respondenten beïnvloed. Zie de verantwoording voor meer informatie.

Opleidingsniveau belangrijke factor bij roken

De grafiek presenteert cijfers over 2020 van roken naar opleiding. Een roker is iemand die aangeeft dat hij of zij (weleens) rookt. De verschillen zijn statistisch getoetst een statistische toets is uitgevoerd om te bepalen of sprake is van een statistisch significant verschil (een statistische toets is uitgevoerd om te bepalen of sprake is van een statistisch significant verschil ). Resultaten van deze toetsing zijn:

  • Bij zowel mannen als vrouwen van 25-44 en van 45-64 jaar komt roken meer voor bij laagopgeleiden dan hoogopgeleiden. Van de laagopgeleide 25-44-jarige mannen rookt 56,7%. Dat is meer dan drie keer zo vaak als bij hoogopgeleide mannen in dezelfde leeftijdscategorie (15,5%). Laagopgeleide vrouwen in deze leeftijdscategorie roken ruim twee keer zo vaak als hoogopgeleide vrouwen (39,9% versus 15,0%).
  • Bij mannen komt roken bij laagopgeleiden vaker voor dan bij middelbaaropgeleiden in de leeftijdscategorie van 25-44 jaar, dit is bij vrouwen in de leeftijdscategorie van 45-64 jaar.
  • Er roken meer middelbaaropgeleiden dan hoogopgeleiden bij zowel mannen als vrouwen in de twee leeftijdsgroepen onder de 65 jaar.
  • In de leeftijdsgroep boven de 65 jaar is geen verschil in roken naar opleiding bij zowel mannen als vrouwen.

Trend in roken naar opleiding 1990-2020

Sla de grafiek Trend in roken naar opleiding 1990-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: CBS Gezondheidsenquête (tot en met 2013); daarna Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM en Trimbos-instituut

  • Bi laag en hoog: ondergrens en bovengrens 95% betrouwbaarheidsinterval.
  • Laag opleidingsniveau = basisonderwijs,  vmbo Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs), eerste 3 leerjaren van  havo Hoger algemeen voortgezet onderwijs (Hoger algemeen voortgezet onderwijs) vwo Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) of de assistentenopleiding ( mbo Middelbaar beroepsonderwijs (Middelbaar beroepsonderwijs)-1).
  • Middelbaar opleidingsniveau = bovenbouw van havo/ vwo, basisberoepsopleiding (mbo-2), vakopleiding (mbo-3) en middenkader- en specialistenopleidingen (mbo-4).
  • Hoog opleidingsniveau =  hbo Hoger beroepsonderwijs (Hoger beroepsonderwijs) of  wo Wetenschappelijk Onderwijs (Wetenschappelijk Onderwijs).
  • De dataverzameling van de Gezondheidsenquête was in 2020 verstoord door de COVID-19-pandemie. Ook hebben de pandemie en de bijbehorende maatregelen mogelijk de leefstijl van de respondenten beïnvloed. Zie de verantwoording voor meer informatie.
  • Zie voor de betrouwbaarheidsintervallen de tabelweergave.

Percentage rokers is gedaald in alle opleidingsgroepen

Het percentage rokers is tussen 1999 en 2020 gedaald voor alle opleidingsgroepen. Uit de trendanalyse volgt een daling van 15  procentpunt Een procentpunt geeft het absolute verschil aan tussen waarden die in procenten worden uitgedrukt. Een stijging van 1 procentpunt is bijvoorbeeld een stijging van 4 naar 5%. (Een procentpunt geeft het absolute verschil aan tussen waarden die in procenten worden uitgedrukt. Een stijging van 1 procentpunt is bijvoorbeeld een stijging van 4 naar 5%.) voor mensen met een lage opleiding, 13 procentpunt voor middelbaaropgeleiden en 15 procentpunt voor hoogopgeleiden.

Het percentage rokers daalde tussen 1999 en 2020 verhoudingsgewijs minder snel voor mensen met een lage opleiding (daling van 41%) of middelbare opleiding (38%), dan voor mensen met een hoge opleiding (54%). Na correctie voor de  relatieve opleidingspositie De betekenis van hoogst behaalde opleiding verschilt per generatie en geslacht. De relatieve opleidingspositie houdt hier rekening mee. (De betekenis van hoogst behaalde opleiding verschilt per generatie en geslacht. De relatieve opleidingspositie houdt hier rekening mee.), is een vergelijkbaar patroon te zien.


  • K. Monshouwer (Trimbos-instituut)
  • M.H.D. Plasmans ( RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))
  • C. Zomer (RIVM)
  • A.M. Gommer, red. (RIVM)