Tabel: Bronnen bij de cijfers over leefomgeving
| Bron | Indicator in VZinfo | Meer informatie | |
|---|---|---|---|
| Binnenmilieu | Meldingen GGD (Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst)'en | Gezondheidsklachten binnenmilieu | Dusseldorp & Schaap, 2021 (Dusseldorp, A., Schaap, M., Milieugerelateerde gezondheidsklachten. Meldingen bij de GGD’en 2019 en 2020., Bilthoven (2021)) |
| Geluid | Modelberekeningen RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) | Blootstelling aan geluid van weg- rail en vliegverkeer | van Kempen, 2021 (van Kempen, E., Nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor omgevingsgeluid. Nadere gezondheidskundige analyses., Bilthoven (2021)) |
| RIVM-rapport |
| Welkers et al., 2020 (Welkers, D., van Kempen, E., Helder, R., Verheijen, R., Motie Schonis en de WHO-richtlijnen voor omgevingsgeluid (2018). Het doel heiligt de middelen, Bilthoven (2020)) | |
| Onderzoek Beleving Woonomgeving |
| Van Poll & Simon, 2025 (Van Poll, R., Simon, S.N., Onderzoek Beleving Woonomgeving (OBW) Hinder en slaapverstoring in de woonomgeving 2024 RIVM-rapport 2025-0082, Bilthoven (2025))
| |
| Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen | Geluidhinder naar GGD-regio | Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen | |
| Gezondheidsbevorderende omgeving | Veiligheidsmonitor |
| Veiligheidsmonitor 2025 |
| Luchtverontreiniging | Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit | Concentraties fijn stof, ozon en stikstofdioxide | Luchtmeetnet.nl |
| Berekeningen RIVM | Diverse maten voor ziektelast (De ziektelast wordt uitgedrukt in Disability Adjusted Life Years (DALY) en is opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten).) | Maas et al., 2015 (Maas, R.J.M., Fischer, P.H., Wesseling, J., Houthuijs, D.J.M., Cassee, F., Luchtkwaliteit en gezondheidswinst, Bilthoven (2015)); Maas et al., 2015 (Maas, R.J.M., Fischer, P.H., Wesseling, J., Cassee, F., Gezondheidswinst door betere luchtkwaliteit. Is schonere lucht in Nederland mogelijk? (2015)) | |
| Straling | RIVM-rapport | Blootstelling aan ioniserende straling | Smetsers & Bekhuis, 2021 (Smetsers, R. C. G. M., Bekhuis, P. D. B. M., Blootstelling aan natuurlijke bronnen van ioniserende straling in Nederland. RIVM-rapport 2021-0032, Bilthoven (2021)) |
Geluid
Blootstelling aan geluid van weg-, rail en vliegverkeer
Gegevens over de blootstelling aan geluid van weg-, rail en vliegverkeer zijn gebaseerd op modelberekeningen, waarbij gebruik is gemaakt van blootstellingsgegevens uit de periode 2011-2016 (van Kempen, 2021 (van Kempen, E., Nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor omgevingsgeluid. Nadere gezondheidskundige analyses., Bilthoven (2021))). Voor de blootstelling aan wegverkeer is data over de periode 2011-2016 gebruikt, voor railverkeer data uit 2016 en voor vliegverkeer is de blootstelling gebaseerd op geluidsberekeningen van het NLR (Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum) rond Schiphol en de regionale luchthavens van nationaal belang voor 2015 en 2016. De resultaten van de modelleringen zijn vervolgens gekoppeld aan een woonadressenbestand met populatiegegevens om het aantal inwoners per 1 dB (Decibel. Logaritmische eenheid die vooral gebruikt wordt voor de aanduiding van geluidssterkte. Meestal wordt hier de letter 'A' aan toegevoegd, wat aangeeft dat er gecorrigeerd is voor de gevoeligheid van het menselijk oor voor verschillende toonhoogten (frequenties).) geluidsklasse te krijgen.
Coronaire hartziekten gerelateerd aan geluid
Schattingen van het aantal nieuwe gevallen van coronaire hartziekten dat gerelateerd is aan het geluid afkomstig van weg-, rail- en vliegverkeer, zijn afkomstig van een RIVM-studie uit 2020 (Welkers et al., 2020 (Welkers, D., van Kempen, E., Helder, R., Verheijen, R., Motie Schonis en de WHO-richtlijnen voor omgevingsgeluid (2018). Het doel heiligt de middelen, Bilthoven (2020))). Hierbij is gebruik gemaakt van gegevens over de blootstelling aan geluid van weg-, rail- en vliegverkeer (van Kempen, 2021 (van Kempen, E., Nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor omgevingsgeluid. Nadere gezondheidskundige analyses., Bilthoven (2021))), het relatieve risico’s per 10 dB (Lden) voor het krijgen van een coronaire hartziekte van 1,04 (95%-BI: 1,00-1,09) en een incidentie (Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.) van coronaire hartziekten (ICD-10 : I20-I25) onder mannen en vrouwen van 122.900 in 2017. Voor de schatting van het aantal sterfgevallen door coronaire hartziekten dat gerelateerd is aan het geluid afkomstig van weg-, rail- en vliegverkeer, is gebruik gemaakt van dezelfde blootstellingscijfers (van Kempen, 2021 (van Kempen, E., Nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor omgevingsgeluid. Nadere gezondheidskundige analyses., Bilthoven (2021))), het relatieve risico per 10 dB (Lden) voor overlijden aan een coronaire hartziekten van 1,05 (95%-BI 1,02-1,09) en een sterfte door coronaire hartziekten (ICD-10: I20-I25) onder mannen en vrouwen van 8.337 in 2017 (van Kempen, 2021 (van Kempen, E., Nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor omgevingsgeluid. Nadere gezondheidskundige analyses., Bilthoven (2021))).
Landelijke schattingen geluidhinder en slaapverstoring
Landelijke schattingen van het aantal volwassenen dat hinder en slaapverstoring ondervindt door geluid zijn afkomstig uit het ‘Onderzoek Beleving Woonomgeving (OBW)’ (voorheen de ‘Inventarisatie Verstoringen’ ook wel Hinderinventarisatie genoemd) van het RIVM en CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) (Van Poll & Simon, 2022 (Van Poll, R., Simon, S.N., Onderzoek Beleving Woonomgeving (OBW). Hinder en slaapverstoring, de 2021-cijfers. RIVM-rapport 2022-0083, Bilthoven (2022))). Deze werd sinds 1977 met een interval van tussen de 5 en 8 jaar uitgevoerd. Vanaf de editie 2019 wordt de OBW jaarlijks uitgevoerd.
De mate waarin groepen mensen hinder of slaapverstoring ervaren, is in het OBW gemeten met een vragenlijst. Deze vragenlijst is afgenomen onder een steekproef van in Nederland woonachtige personen, die deel uitmaken van particuliere huishoudens en op het moment van het onderzoek 16 jaar of ouder zijn. Respondenten werd gevraagd in welke mate zij in de afgelopen 12 maanden in de thuissituatie gehinderd waren of in welke mate hun slaap verstoord was. Het gaat hierbij niet om een enkel incident, maar om de situatie zoals die over de afgelopen 12 maanden beleefd is.
In de rapportage (Van Poll & Simon, 2022 (Van Poll, R., Simon, S.N., Onderzoek Beleving Woonomgeving (OBW). Hinder en slaapverstoring, de 2021-cijfers. RIVM-rapport 2022-0083, Bilthoven (2022))) wordt één categorie van hinder onderscheiden: ernstige hinder. Hinder wordt gemeten op een 11- puntsschaal (van 0-10). Met een score van ongeveer 8 en meer valt iemand in de categorie ernstige hinder. Voor slaapverstoring geldt een soortgelijke conventie.
Regionale cijfers geluidhinder uit Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen
Cijfers over geluidhinder naar GGD-regio zijn afkomstig van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024. Deze cijfers zijn gebaseerd op een internationaal gestandaardiseerde vraag over geluidhinder die ook in de Hinderinventarisatie wordt gebruikt. Door middel van een getal van 0 (helemaal niet gehinderd) tot 10 (extreem gehinderd) hebben de respondenten (personen van 18 t/m 64 jaar) aangegeven in welke mate geluid van een zestal bronnen (wegverkeer < 50 km/uur; wegverkeer > 50 km/ uur; treinverkeer; vliegverkeer; buren) hindert, stoort of ergert in de thuissituatie. Antwoordoptie 'Niet hoorbaar' geldt voor als het geluid niet hoorbaar is in de thuissituatie.
De antwoorden worden samengevat in een score:
- niet hoorbaar of geen of weinig (0-2)
- matig (3-7)
- ernstig (8-10)
Luchtverontreiniging
Luchtmeetnet.nl
De concentraties fijn stof, ozon en stikstofdioxide zijn afkomstig van meetgegevens van het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het RIVM, GGD Amsterdam en de DCMR Milieudienst Rijnmond (samen luchtmeetnet.nl). De luchtkwaliteit wordt continu gemeten en de resultaten zijn direct via de website www.luchtmeetnet.nl. Deze website toont de ongevalideerde gemeten luchtkwaliteit op meetpunten in Nederland. De gevalideerde data zijn beschikbaar onder de downloadoptie op luchtmeetnet.nl.