Ziekenhuisopnamen 2019

Sla de grafiek Ziekenhuisopnamen 2019 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Statline in oktober 2021)

  • ICD-10 International Classification of Diseases, tenth revision-codes A00-T98, Z00-Z99
  • Cijfers zijn voorlopig

Meer ziekenhuisopnamen voor vrouwen dan voor mannen

Vrouwen worden vaker in het ziekenhuis opgenomen dan mannen. In 2019 waren in totaal 3.114.065 ziekenhuisopnamen (1.650.785 voor vrouwen en 1.463.280 voor mannen). Het verschil in aantal opnamen tussen mannen en vrouwen is vooral toe te schrijven aan vrouwen in de vruchtbare leeftijd; het aantal ziekenhuisopnamen in de leeftijdsgroep 25 tot en met 34 jaar is bij vrouwen drie maal zo groot als bij mannen. In de leeftijdsgroepen 0 tot en met 14 jaar en 60 tot en met 84 jaar zijn er meer ziekenhuisopnamen voor mannen dan voor vrouwen. Het totaal aantal opnamen is niet gelijk aan het totaal aantal opgenomen vrouwen en mannen; mensen kunnen ook meerdere keren per jaar opgenomen worden.

Meer informatie


Klinische en dagopnamen naar diagnose 2019

Sla de grafiek Klinische en dagopnamen naar diagnose 2019 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Statline in oktober 2021)

  • cijfers zijn voorlopig
  • Externe oorzaken van letsels en vergiftiging worden naast hoofddiagnosen geregistreerd. Ziekenhuisopnamen in deze diagnosehoofdgroep komen daarom ook voor in een van de andere diagnosehoofdgroepen.

Ruim 3 miljoen ziekenhuisopnamen in 2019

In 2019 waren er in totaal 3.114.065 ziekenhuisopnamen, 53% betrof klinische opnamen Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd.  en observaties Een observatie is een 'langdurige observatie zonder overnachting'. Dit is een niet geplande vorm van verpleging van minimaal vier aaneengesloten uren, zonder overnachting, op een voor verpleging ingerichte afdeling, met als doel observatie van de patiënt. Een observatie omvat ten minste een… en 47% dagopnamen. De verdeling dagopnamen en klinische opnamen verschilt aanzienlijk tussen diagnosen. Ruim 95% van de ziekenhuiszorg voor de oogaandoeningen wordt in dagbehandeling uitgevoerd. Daarentegen wordt de ziekenhuiszorg voor (ongevals)letsels en vergiftigingen, voor infectieuze en parasitaire ziekten en voor complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed voor meer dan 80% in klinische opnamen verstrekt. Bij baby’s met een aandoening van de perinatale periode is 99% van alle opnamen een ongeplande klinische opname of langdurige observatie Een observatie is een 'langdurige observatie zonder overnachting'. Dit is een niet geplande vorm van verpleging van minimaal vier aaneengesloten uren, zonder overnachting, op een voor verpleging ingerichte afdeling, met als doel observatie van de patiënt. Een observatie omvat ten minste een….

Meer informatie


Gemiddelde ligduur 2019

Sla de grafiek Gemiddelde ligduur 2019 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Statline in oktober 2021)

  • Cijfers zijn voorlopig

Gemiddelde ligduur neemt toe met de leeftijd

De gemiddelde verpleegduur bij klinische ziekenhuisopnamen (ligduur) was in 2019 gemiddeld 5,2 dagen. Een verpleegdag is een te registreren kalenderdag bij verpleging op een voor verpleging ingerichte afdeling en bevat minmaal één overnachting. Vanaf de leeftijd van 5 jaar neemt de ligduur toe met de leeftijd en is onder mannen (5,5 dagen) gemiddeld langer dan onder vrouwen (4,9 dagen). 

Meer informatie


Gemiddelde ligduur naar diagnose 2019

Sla de grafiek Gemiddelde ligduur naar diagnose 2019 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Statline in oktober 2021)

  • Cijfers zijn voorlopige.
  • Externe oorzaken van letsels en vergiftiging worden naast hoofddiagnosen geregistreerd. Ziekenhuisopnamen in deze diagnosehoofdgroep komen daarom ook voor in één van de andere diagnosehoofdgroepen.
  • Zwangerschap, bevalling en kraambed: Deze diagnosehoofdgroep omvat ook de subgroepen 'Anticonceptie' en 'Levendgeboren zuigelingen'. Als gevolg hiervan kunnen er binnen deze diagnosehoofdgroep ook opnamen voorkomen bij mannen.
Deze cijfers zijn ook onderdeel van
Staat van Volksgezondheid en Zorg: kerncijfers voor beleid

Gemiddelde verpleegduur is 5,2 dagen

De gemiddelde verpleegduur bij klinische ziekenhuisopnamen (ligduur) voor alle diagnosen was in 2019 gemiddeld 5,2 dagen. De gemiddelde opnameduur is het langst voor externe oorzaken van letsels en vergiftiging (8,5 dagen) en infectieuze en parasitaire ziekten (7,2 dagen). Hoewel de gemiddelde opnameduur voor infectieuze en parasitaire ziekten relatief lang is, is het aantal opnamen voor deze aandoeningen relatief klein. Daarentegen kent hart- en vaatziekten zowel een relatief lange opnameduur als relatief veel opnamen.

De gemiddelde ligduur in algemene ziekenhuizen is korter dan de gemiddelde ligduur in universitair medische centra (UMC Universitair Medisch Centrum's). Dit is indicatief voor het verschil in patiëntenpopulatie tussen de beide typen ziekenhuizen; in UMC's worden meer patiënten opgenomen die meer hoog complexe zorg nodig hebben (DHD, 2019).

Meer informatie


Trend in aantal ziekenhuisopnamen 2013-2019

Sla de grafiek Trend in aantal ziekenhuisopnamen 2013-2019 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Statline in oktober 2021)

  • 2019 voorlopige cijfers.
  • In 2013 is de Landelijke Medische Registratie (LMR) vervangen door de Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg (LBZ ). Vanwege diverse registratiewijzigingen, de wijziging van de definitie van een verpleegdag en de introductie van de langdurige observaties Een observatie is een 'langdurige observatie zonder overnachting'. Dit is een niet geplande vorm van verpleging van minimaal vier aaneengesloten uren, zonder overnachting, op een voor verpleging ingerichte afdeling, met als doel observatie van de patiënt. Een observatie omvat ten minste een…, is het tonen van trendcijfers voor 2013 niet mogelijk.

Aantal ziekenhuisopnamen gedaald

Het totaal aantal ziekenhuisopnamen is in de periode 2013-2019 met ruim 20% afgenomen, van 3.906.510 tot 3.114.065 opnamen. De daling is grotendeels toe te schrijven aan een daling in het aantal dagopnamen. Ook het aantal klinische opnamen Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd.  en obervaties nam in deze periode af, maar deze daling is geringer. De oorzaak voor de daling is een stijging van het aantal poliklinische opnamen. Bij een poliklinische afspraak bezoekt de patiënt de specialist op de betreffende polikliniek. Bij een dagopname wordt de patiënt voor één dag opgenomen om een onderzoek of behandeling te ondergaan en moet er een stoel of bed gereserveerd worden. Bij poliklinisch onderzoek is dat niet nodig ( Bremmers Bremmers, S., Trendbreuk: aantal ziekenhuisopnamen voor het eerst gedaald () ). Een andere verklaring voor de daling van het aantal ziekenhuisopnamen is een verschuiving van de zorg naar zelfstandige behandelcentra (zbc Zelfstandig behandelcentrum’s).

Meer informatie


Trend gemiddelde in ligduur in ziekenhuizen 2005-2019

Sla de grafiek Trend gemiddelde in ligduur in ziekenhuizen 2005-2019 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Statline in oktober 2021)

  • 2019 voorlopige cijfers.
  • Vanaf 2013 worden buitenlanders die in Nederlandse ziekenhuizen zijn opgenomen en klinische opnamen Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd.  van psychiatrie en revalidatie niet meer meegenomen.

De gemiddelde ligduur in Nederlandse ziekenhuizen is stabiel

De gemiddelde verpleegduur bij klinische ziekenhuisopnamen (ligduur) is sinds 2012 vrij stabiel. In de periode 2005-2012 was een sterke daling te zien van 6,8 dagen tot 5,2 dagen. Deze daling werd mede veroorzaakt door de introductie van nieuwe behandelingen, zoals minimaal-invasieve-chirurgie, het stroomlijnen van zorgprocessen via klinische zorgpaden en substitutie van zorg van de tweede naar de eerste en anderhalve lijn ( van den Berg et al. 2014 van den Berg, M. J., de Boer, D., Gijsen, R., Heijink, R., Limburg, L. C. M., Zwakhals, L, Zorgbalans 2014. De prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg, Bilthoven (2014) ). 

Gemiddelde ligduur niet voor alle leeftijdsgroepen even stabiel

Als we naar verschillen in leeftijd kijken zien we dat de gemiddelde ligduur niet voor alle leeftijdsgroepen even stabiel is. De gemiddelde ligduur voor 65-plussers is iets afgenomen terwijl de ligduur onder kinderen en jongeren licht is toegenomen (CBS-Statline).

Meer informatie

  • R. Gijsen (RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)
  • C. Deuning (RIVM)
  • H. Giesbers, red. (RIVM)