Percentage dat zich psychisch ongezond voelt 2020

Sla de grafiek Percentage dat zich psychisch ongezond voelt 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: CBS-Gezondheidsenquête

  • Psychische gezondheid is gemeten met de MHI-5, een vragenlijst over psychische klachten in de afgelopen 4 weken. 
  • De dataverzameling van de Gezondheidsenquête was in 2020 verstoord door de COVID-19-pandemie. Ook hebben de pandemie en de bijbehorende maatregelen mogelijk de gezondheid van de respondenten beïnvloed. Zie de verantwoording voor meer informatie.
  • Achterliggende cijfers: CBS-Statline

Meer vrouwen dan mannen voelen zich psychisch ongezond

Van de Nederlanders van 18 jaar en ouder, voelt 12% zich psychisch ongezond en voelt 88% zich psychisch gezond. Het percentage volwassen vrouwen dat zich psychisch ongezond voelt, is in alle leeftijdsgroepen groter dan het percentage mannen. Wel verschilt het patroon tussen mannen en vrouwen. Het percentage vrouwen dat zich psychisch ongezond voelt is het hoogst bij de jongste vrouwen van 18 tot en met 34 jaar, en neemt af bij het ouder worden. Bij mannen neemt het percentage met een ongunstige psychische gezondheid juist toe tot 65 jaar, en neemt het weer af boven de 65 jaar. Bij zowel mannen en vrouwen is het percentage dat zich psychisch ongezond voelt het laagst onder ouderen boven de 65 jaar.  


Trend psychische ongezondheid 2010-2020

Sla de grafiek Trend psychische ongezondheid 2010-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: CBS-Gezondheidsenquête

  • * De gegevens zijn gestandaardiseerd naar de Nederlandse bevolking van 2020 en getoetst
  • (on)gestand.= (on)gestandaardiseerd
  • Psychische gezondheid is gemeten met de MHI-5, een vragenlijst over psychische klachten in de afgelopen 4 weken. 
  • De dataverzameling van de Gezondheidsenquête was in 2020 verstoord door de COVID-19-pandemie. Ook hebben de pandemie en de bijbehorende maatregelen mogelijk de gezondheid van de respondenten beïnvloed. Zie de verantwoording voor meer informatie.

Percentage dat zich psychisch ongezond voelt licht gestegen

Het percentage volwassenen dat zich psychisch ongezond voelt is tussen 2010 en 2020 licht gestegen. Dit geldt zowel voor de gehele groep volwassenen als voor mannen en vrouwen afzonderlijk. 

Gestandaardiseerd versus ongestandaardiseerd

Bij de zichtbare gestandaardiseerde percentages is er rekening gehouden met veranderingen in omvang en leeftijdsverdeling van de bevolking. De gestandaardiseerde percentages kunnen afwijken van de ongestandaardiseerde percentages. De gestandaardiseerde percentages zijn gecorrigeerd naar de omvang en leeftijdsverdeling van een standaardpopulatie (Nederlandse bevolking in 2019). Bij ongestandaardiseerde cijfers is geen rekening gehouden met veranderingen in de bevolking. Deze ongestandaardiseerde cijfers zijn ook in de grafiek opgenomen en kunnen naar wens geselecteerd worden.


Psychische ongezondheid naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau 2020

Sla de grafiek Psychische ongezondheid naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: CBS-Gezondheidsenquête

  • Laag onderwijsniveau = basisonderwijs, vmbo Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs), eerste 3 leerjaren van havo Hoger algemeen voortgezet onderwijs (Hoger algemeen voortgezet onderwijs)/ vwo Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) of de assistentenopleiding ( mbo Middelbaar beroepsonderwijs (Middelbaar beroepsonderwijs)-1).
  • Middelbaar onderwijsniveau = bovenbouw van havo/vwo, basisberoepsopleiding (mbo-2), vakopleiding (mbo-3) en middenkader- en specialistenopleidingen (mbo-4)
  • Hoog onderwijsniveau = hbo Hoger beroepsonderwijs (Hoger beroepsonderwijs) of wo Wetenschappelijk Onderwijs (Wetenschappelijk Onderwijs)
  • Psychische gezondheid is gemeten met de MHI-5, een vragenlijst over psychische klachten in de afgelopen 4 weken. 
  • De dataverzameling van de Gezondheidsenquête was in 2020 verstoord door de COVID-19-pandemie. Ook hebben de pandemie en de bijbehorende maatregelen mogelijk de gezondheid van de respondenten beïnvloed. Zie de verantwoording voor meer informatie.
  • Toelichting bij de analyse van opleidingsniveaus

Opleidingsverschillen in psychische ongezondheid

De grafiek presenteert cijfers over 2020 naar opleiding. De verschillen zijn statistisch getoetst een statistische toets is uitgevoerd om te bepalen of sprake is van een statistisch significant verschil (een statistische toets is uitgevoerd om te bepalen of sprake is van een statistisch significant verschil ). Resultaten van deze toetsing zijn:

  • Bij mannen van alle leeftijden en bij vrouwen in de leeftijd van 25 tot en met 44 jaar voelen relatief meer laagopgeleiden zich psychisch ongezond vergeleken met hoogopgeleiden.
  • Bij mannen in de leeftijd van 25 tot en met 64 jaar en bij vrouwen in de leeftijd van 45 jaar en ouder voelen relatief meer laagopgeleiden zich psychisch ongezond vergeleken met middelbaaropgeleiden.
  • Bij vrouwen in de leeftijd van 25 tot en met 44 jaar voelen relatief meer middelbaaropgeleiden zich psychisch ongezond vergeleken met hoogopgeleiden.

Percentage scholieren met mentale problemen

Sla de grafiek Percentage scholieren met mentale problemen 2021 over en ga naar de datatabel

Bron: HBSC-Nederland/Leefstijlmonitor, UU, Trimbos-instituut en SCP i.s.m. RIVM

  • vo=voortgezet onderwijs
  • Problemen zijn gemeten met de  SDQ Strength and Difficulties Questionnaire. (Strength and Difficulties Questionnaire. ), zie  Boer et al. 2022 Boer, M., Dorsselaer, S., de Looze, M., de Roos, S., Brons, H., van den Eijnden, R., Monshouwer, K, Huijnk, W., ter Bogt, T., Vollebergh, W., Stevens, G., HBSC 2021 Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, Utrecht (2022) . De totale probleemscore is gebaseerd op de som van de vier typen problemen.
  • De HBSC Health Behaviour in School-aged Children (Health Behaviour in School-aged Children)-studie is uitgevoerd in het najaar van 2021. Corona en de coronamaatregelen hebben mogelijk de mentale gezondheid van scholieren beïnvloed.

Meer meisjes dan jongens met mentale problemen

Bij scholieren van  het voortgezet onderwijs ervaart 31% relatief veel mentale problemen, meisjes meer dan jongens (totale probleemscore in figuur). Hyperactiviteit/aandachtsproblemen komen het meest voor (37%), gedragsproblemen het minst (18%). Meisjes ervaren duidelijk meer emotionele problemen en hyperactiviteit/aandachtsproblemen dan jongens.  Gedragsproblemen komen bij jongens en meisjes ongeveer evenveel voor, evenals problemen met leeftijdsgenoten. 


Percentage scholieren met mentale problemen naar opleiding

Sla de grafiek Percentage scholieren met mentale problemen 2021 over en ga naar de datatabel

Bron: HBSC-Nederland/Leefstijlmonitor, UU, Trimbos-instituut en SCP i.s.m. RIVM

  • vo=voortgezet onderwijs
  • Problemen zijn gemeten met de  SDQ Strength and Difficulties Questionnaire. (Strength and Difficulties Questionnaire. ), zie  Boer et al. 2022 Boer, M., Dorsselaer, S., de Looze, M., de Roos, S., Brons, H., van den Eijnden, R., Monshouwer, K, Huijnk, W., ter Bogt, T., Vollebergh, W., Stevens, G., HBSC 2021 Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, Utrecht (2022) . De totale probleemscore is gebaseerd op de som van de vier typen problemen.
  • De HBSC Health Behaviour in School-aged Children (Health Behaviour in School-aged Children)-studie is uitgevoerd in het najaar van 2021. Corona en de coronamaatregelen hebben mogelijk de mentale gezondheid van scholieren beïnvloed.

Minder mentale problemen bij hoger schoolniveau 

Het percentage scholieren op het voortgezet onderwijs dat mentale problemen ervaart  verschilt tussen schoolniveaus. Scholieren op het vwo Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) ervaren minder mentale problemen dan scholieren met een lager schoolniveau (totale probleemscore in figuur). Dit geldt specifiek voor gedragsproblemen en hyperactiviteit/concentratieproblemen.  Problemen met leeftijdsgenoten komen op zowel op het vwo als de havo Hoger algemeen voortgezet onderwijs (Hoger algemeen voortgezet onderwijs) minder vaak voor vergeleken met het vmbo Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs). Bij emotionele problemen zijn er geen verschillen tussen de schoolniveaus.   


Trend percentage scholieren met mentale problemen

Sla de grafiek Percentage scholieren met veel mentale problemen 2005-2021 over en ga naar de datatabel

Bron: HBSC-Nederland/Leefstijlmonitor, UU, Trimbos-instituut en SCP i.s.m. RIVM

  • vo=voortgezet onderwijs
  • Doordat de trendgrafiek is gebaseerd op scholieren uit klas 1-4, wijken de cijfers voor 2021 af van de hierboven gepresenteerde cijfers.
  • Problemen zijn gemeten met de  SDQ Strength and Difficulties Questionnaire. (Strength and Difficulties Questionnaire. ), zie  Boer et al. 2022 Boer, M., Dorsselaer, S., de Looze, M., de Roos, S., Brons, H., van den Eijnden, R., Monshouwer, K, Huijnk, W., ter Bogt, T., Vollebergh, W., Stevens, G., HBSC 2021 Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, Utrecht (2022) . De totale probleemscore is gebaseerd op de som van vier typen problemen.
  • De laatste  HBSC Health Behaviour in School-aged Children (Health Behaviour in School-aged Children)-studie is uitgevoerd in het najaar van 2021. Corona en de coronamaatregelen hebben mogelijk de mentale gezondheid van scholieren beïnvloed.

Toename in mentale problemen bij meisjes

Tussen 2005 en 2021 verdubbelde het percentage scholieren van het voortgezet onderwijs dat relatief veel  mentale problemen ervaart bijna, van 16% in 2005 tot 31% in 2021. In 2021 rapporteerden scholieren meer mentale problemen vergeleken met alle meetjaren daarvoor. Deze toename geldt zowel voor jongens als meisjes, maar bij meisjes was de toename in mentale problemen groter. Deze toename is toe te schrijven aan verschillende soorten problemen: emotionele problemen, gedragsproblemen, hyperactiviteit/aandachtsproblemen en problemen met leeftijdsgenoten. Alleen bij jongens zijn gedragsproblemen niet toegenomen ( Boer et al. 2022 Boer, M., Dorsselaer, S., de Looze, M., de Roos, S., Brons, H., van den Eijnden, R., Monshouwer, K, Huijnk, W., ter Bogt, T., Vollebergh, W., Stevens, G., HBSC 2021 Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, Utrecht (2022) ). In 2021 speelde de invloed van corona en de coronamaatregelen mogelijk een rol.  


 

Psychische ongezondheid studenten 2021

Sla de grafiek Psychische ongezondheid studenten 2021 over en ga naar de datatabel

Bron: Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu), Trimbos-instituut en  GGD Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst )  GHOR Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio) Nederland

Helft van de studenten in het hoger onderwijs voelt zich psychisch ongezond

In 2021 voelde de helft (51%)  van de hbo Hoger beroepsonderwijs (Hoger beroepsonderwijs)- en wo Wetenschappelijk Onderwijs (Wetenschappelijk Onderwijs)-studenten zich psychische ongezond. Dit is gebaseerd op de MHI-5, een vragenlijst over psychische klachten in de afgelopen 4 weken. Meer vrouwen dan mannen voelden zich psychisch ongezond.  Bij de oudste  studenten van 30 jaar en ouder was het percentage dat zich psychische ongezond voelde het laagst, gevolgd door de jongste studenten.  Studenten zijn ondervraagd tijdens de coronacrisis; dit kan invloed hebben op de antwoorden ( Dopmeijer et al. 2022 Dopmeijer, Nuijen, Busch, Tak, Verweij, Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hoger onderwijs. Deelrapport I: Mentale gezondheid, Bilthoven (2022) ). 

  • M.C.M. Busch ( RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))
  • S.A.F.M. van Dorsselaer (Trimbos-instituut)
  • I. Laseur (RIVM)
  • M.H.D. Plasmans (RIVM)
  • C. Zomer (RIVM)
  • E.M. Zantinge, red. (RIVM)