Wijzigingsdatum 16-09-2026

Op deze pagina

Leeftijd en geslacht

Sla de grafiek 'Fysieke voorzieningen 2025' over en ga naar de datatabel

Bron: Veiligheidsmonitor 2025 via CSB StatLine 2026

Trend

Sla de grafiek 'Oordeel fysieke voorzieningen 2008-2023' over en ga naar de datatabel

Bron: Veiligheidsmonitor 2025 via CSB StatLine 2026

  • Geïndexeerd (2008 is 100). 
  • In 2021 is de onderzoeksopzet en vragenlijst van de Veiligheidsmonitor herzien.  Het gevolg hiervan is dat de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor 2021 niet meer 1-op-1 vergelijkbaar zijn met die van eerdere edities. Om toch trends in beeld te kunnen brengen is voor een aantal belangrijke indicatoren, waaronder de score voor fysieke voorzieningen, sociale cohesie en onveilig voelen in de buurt een omrekenfactor vastgesteld. 

Nederlanders geven fysieke voorzieningen in buurt een ruim voldoende

Met 'aantrekkelijke openbare ruimte' wordt een goed onderhouden omgeving zonder afval of kapotte toestellen, bedoeld. Ook straatverlichting speelt hierbij een rol ( Kruize, H., Arrahmani, F., Savelkoul, M., Factsheet: Invloed van de fysieke leefomgeving op gezond gedrag, Bilthoven (2022) ). Gemiddeld geven Nederlanders van 15 jaar en ouder de fysieke voorzieningen in de woonbuurt een score van 6,5 op een schaal van 0 tot 10. Mannen en jongeren geven een iets hoger cijfer dan vrouwen en ouderen. Over de periode 2008–2025 is het oordeel over de fysieke voorzieningen in de buurt relatief stabiel gebleven ( CBS, Veiligheidsmonitor 2025, Den Haag (2026) ). De score voor 'fysieke voorzieningen' is samengesteld op basis van de antwoorden van de respondenten op vijf vragen over de fysieke voorzieningen in de woonbuurt. Hoe hoger de score op deze schaal, hoe hoger de tevredenheid. Het gaat om de volgende items:

  1. Het onderhoud van de stoepen, straten en pleintjes in de buurt
  2. Het onderhoud van plantsoenen en parken in de buurt
  3. De straatverlichting in de buurt
  4. De speelplekken voor kinderen in de buurt

  5. De voorzieningen voor jongeren in de buurt, bijv. sportveldjes of buurthuis.

Omgeving wordt steeds beweegvriendelijker

In 2024 scoort Nederland gemiddeld 68 op een schaal van 0 tot en met 100 op de kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving. Deze kernindicator laat zien hoe de fysieke omgeving in de openbare ruimte scoort op de mogelijkheid voor mensen om te sporten en te bewegen (Bron en meer informatie: Beweegvriendelijke omgeving | Sport en bewegen in cijfers). Naar verwachting zal de omgeving in de toekomst steeds beweegvriendelijker worden (Bron: Toekomstverkenning Beweegvriendelijke omgeving | Sport en bewegen in cijfers).

De kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving is onderdeel van Kernindicatoren Sport en Bewegen en is opgebouwd uit 4 deelindicatoren die elementen bevatten die bewegen stimuleren (zie ook Gezondheidsgevolgen).   

  • Sportaccommodaties (diversiteit en nabijheid voetbalvelden, hockeyvelden, tennisbanen, sporthallen, fitnessvoorzieningen en zwembaden)
  • Sport- en speelplekken (nabijheid sport- en speelplekken in de openbare ruimte)
  • Recreatief groen en blauw (nabijheid en oppervlakte parken, water geschikt voor recreatief gebruik)
  • Nabijheid van voorzieningen (o.a. gemiddelde afstand tot supermarkt en school)

84% Nederlanders is tevreden met sport- en beweegaanbod in buurt

In 2024 was 84% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder (zeer) tevreden met de mogelijkheden om te sporten en te bewegen in hun buurt (Bron en meer informatie: Tevredenheid sport- en beweegaanbod | Sport en bewegen in cijfers). 

Gezondheidsgevolgen

Inrichting fysieke leefomgeving kan gezond gedrag stimuleren

De inrichting van de fysieke leefomgeving kan gezond gedrag stimuleren en zo gezondheidsbevorderend werken. De fysieke leefomgeving kan bijvoorbeeld bewoners stimuleren tot een gezonde leefstijl, zoals bewegen, spelen en sporten. Ook kan de fysieke leefomgeving een rol spelen bij het bevorderen van sociale contacten en ontspanning ( Kruize, H., Arrahmani, F., Savelkoul, M., Factsheet: Invloed van de fysieke leefomgeving op gezond gedrag, Bilthoven (2022) ). In de tabel staan elementen in de fysieke leefomgeving die volgens geïnterviewde wijkprofessionals en -bewoners samenhangen met gezond gedrag. Om gezond gedrag te stimuleren moeten de elementen volgens de geïnterviewden aan randvoorwaarden voldoen, zoals nabijheid, diversiteit, kwaliteit, onderhoud en passend bij de bewoners. De geïnterviewden gaven ook aan dat de elementen in de tabel en de randvoorwaarden alleen niet voldoende zijn om gezond gedrag te beïnvloeden; ook activiteiten voor bewoners, educatie, samenwerking tussen wijkprofessionals en bewonersbetrokkenheid en -participatie zijn van cruciaal belang voor het beïnvloeden van gezond gedrag ( Kruize, H., Arrahmani, F., Savelkoul, M., Factsheet: Invloed van de fysieke leefomgeving op gezond gedrag, Bilthoven (2022) ).

Fysieke omgeving ook direct van invloed op gezondheid

De fysieke (leef)omgeving heeft niet alleen via gedrag invloed op de gezondheid, maar kan de gezondheid ook direct beïnvloeden.  Voor meer informatie over de directe invloed van de leefomgeving op gezondheid zie:

Voor meer informatie over hoe groen de gezondheid positief en negatief kan beïnvloeden zie: 

Tabel: Elementen in de fysieke omgeving die samenhangen met gezond gedrag
Elementen in de fysieke omgevingSamenhang met gezond gedrag
Goed onderhouden fiets- en wandelpadenStimuleert fietsen en wandelen ( Pan, X., Zhao, L., Li, Y., Zhang, L., Wu, T., Access to bike lanes and childhood obesity: A systematic review and meta-analysis. (2021) ;  Stappers, N.E.H., van Kann, D.H.H., Ettema, D., de Vries, N.K., Kremers, S.P.J., The effect of infrastructural changes in the built environment on physical activity, active transportation and sedentary behavior – A systematic review. (2018) ) en ontmoeten
Groen in de wijk (zie: Tevredenheid met groen in de buurt)Stimuleert bewegen ( Alejandre, J.C., Lynch, M., . “Kids Get in Shape with Nature”: A Systematic Review Exploring the Impact of Green Spaces on Childhood Obesity. (2020) ;  Jia, P., Pan, X., Zhang, W., Liu, L., Land use mix in the neighbourhood and childhood obesity. (2021) ;  De la Fuente, F., Saldías, M.A., Cubillos, C., Mery, G., Carvajal, D., Bowen, M., Green space exposure association with type 2 diabetes mellitus, physical activity, and obesity: A systematic review.. (2021) ;  Tcymbal, Demetriou, Y., Kelso, A., Wäsche, H., Effects of the built environment on physical activity: A systematic review of longitudinal studies taking sex/gender into account. (2020) ;  Terrón-Pérez, M., Molina-García, J., Martínez-Bello, V.E., Queralt, A., Relationship Between the Physical Environment and Physical Activity Levels in Preschool Children: A Systematic Review. (2021) ) en ontmoeten, vermindert stress ( Zhang, Y., Mavoa, S., Zhao, J., Raphael, D., Smith, M., The association between green space and adolescents mental well-being: A systematic review. (2020) )
Natuur en recreatiegebiedenStimuleert bewegen ( Derose, K.P., Wallace, D.D., Han, B., Cohen, D.A., Effects of park-based interventions on health-related outcomes: A systematic review. (2021) ) en ontmoeten
Speeltuin, speeltoestellen en ruimte voor bewegenStimuleert bewegen ( Parajára, M.D.C., de Castro, B.M., Coelho, D.B., Meireles, A.L., Are neighborhood characteristics associated with sedentary behavior in adolescents? A systematic review. (2020) ;  Tcymbal, Demetriou, Y., Kelso, A., Wäsche, H., Effects of the built environment on physical activity: A systematic review of longitudinal studies taking sex/gender into account. (2020) )
Aanwezigheid voorzieningen zoals scholenStimuleert bewegen ( Terrón-Pérez, M., Molina-García, J., Martínez-Bello, V.E., Queralt, A., Relationship Between the Physical Environment and Physical Activity Levels in Preschool Children: A Systematic Review. (2021) ;  Bonaccorsi, G., Manzi, F., Del Riccio, M., Setola, N., Naldi, E., Milani, C., Impact of the built environment and the neighborhood in promoting the physical activity and the healthy aging in older people: An umbrella review. (2020) ;  Tcymbal, Demetriou, Y., Kelso, A., Wäsche, H., Effects of the built environment on physical activity: A systematic review of longitudinal studies taking sex/gender into account. (2020) ) en ontmoeten
Aantrekkelijke openbare ruimteStimuleert bewegen ( Bonaccorsi, G., Manzi, F., Del Riccio, M., Setola, N., Naldi, E., Milani, C., Impact of the built environment and the neighborhood in promoting the physical activity and the healthy aging in older people: An umbrella review. (2020) ) en ontmoeten
Gezond voedselaanbod (zie: Voeding)Stimuleert gezonde voedselconsumptie ( Jia, P., Luo, M., Li, Y., Zheng, S., Xiao, Q., Luo, J., Fast-food restaurant, unhealthy eating, and childhood obesity: A systematic review and meta-analysis. (2021) )
Afwezigheid omgevingslawaai (zie: Geluid)Stimuleert een goede slaap ( Mayne, S.L., Mitchell, J.A., Virudachalam, S., A.G., A.G., Williamson, A.A., Neighborhood environments and sleep among children and adolescents: A systematic review. (2021) ) en ontspanning

Bron: Kruize, H., Arrahmani, F., Savelkoul, M., Factsheet: Invloed van de fysieke leefomgeving op gezond gedrag, Bilthoven (2022)

  • Het gaat hier om elementen in de fysieke leefomgeving die volgens geïnterviewde wijkprofessionals en -bewoners samenhangen met gezond gedrag.
  • De referenties in de tabel geven de ondersteuning uit de wetenschappelijke literatuur weer voor wat de geïnterviewde wijkprofessionals en bewoners aangaven.

  • A. Ruijsbroek (RIVM)
  • M. Savelkoul (RIVM)
  • M.M. Harbers, red. (RIVM)